64- نخستین نيروگاه خورشيدي مجهز به سامانه ردياب

نخستین نيروگاه خورشيدي مجهز به سامانه پیشرفته ردياب (تراکرینگ) در كشور، با ظرفیت ۰۴/۴۱ کیلووات، در مشهد و در تیرماه سال ۱۳۹۰ افتتاح گردید. اين نيروگاه خورشيدي مجهز به سامانه ردياب است، به طوري كه صفحات آن از طلوع تا غروب آفتاب به صورت خودكار در مقابل خورشيد نگه داشته مي شود. بخش اعظم تجهيزات اين نيروگاه منحصر بفرد شامل صفحات خورشيدي توسط مهندسان ايراني ساخته شده و در نوع خود نخستين نيروگاه خورشيدي در كشور و نیز در حال حاضر بزرگترين نیروگاه متصل به شبکه در کشور است. همچنین این نیروگاه در زمان افتتاح، بزرگترین نیروگاه خورشیدی کشور بود.

همچنین نخستین نیروگاه کوچک خانگی خورشیدی در کشور، در مهرماه ۹۱ و در مشهد رونمایی شد. ‌اين نيروگاه های كوچك خورشيدي به وزن تقريبي 30 كيلوگرم در فضاي 2 متر مربع نصب مي‌گردد و بخشي از برق مورد نياز مشترك را تأمين مي‌نمايد. معاون وزیر نیرو در حاشیه این مراسم رونمایی، استان خراسان را پايگاه و تنها مركزي معرفی کرد كه در پروژه‌هاي برق بعنوان پايلوت و مجري، پیشگام است و طرحهاي نو و ابتكاري را به اجرا در مي‌آورد. گفتنی است این طرح در سراسر استان خراسان رضوی اجرا خواهد شد تا مشترکین بتوانند قسمتی از برق مصرفی خود را بدین روش تامین نمایند.

63- نخستین نیروگاه بیوگاز خاورمیانه

نخستین نیروگاه بیوگاز خاورمیانه در تیرماه ۱۳۸۸ با حضور رئیس سازمان حفاظت از محیط زیست و وزیر نیرو در مشهد افتتاح شد. اين نيروگاه در راستاي حفاظت از محيط زيست و به منظور بهره برداری مفید از گاز تولید شده از انباشت زباله های شهری و با هزينه اي بالغ بر 15 ميليارد ريال به بهره‌برداري رسيد‌. با دفن پسماندهای خانگی و در حالت عدم حضور اکسیژن، بخش آلی پسماندهای مدفون تخمیر شده و ترکیبی از گازهای متان، دی اکسید کربن، هیدروژن، ازت و مقدار کمی ترکیبات کلر و فلوئور و رطوبت تولید می شود که از گاز متان آن میتوان جهت تولید انرژی برق استفاده نمود. بطور میانگین به ‌ازاي هر 170 هزار مترمكعب گاز متان تولید شده از زباله، 300 كيلووات برق توليد مي‌شود كه با 570 هزار مترمكعب گازي كه در اين سايت موجود است، تا يك مگاوات امكان توليد برق وجود دارد. از نظر زیست محیطی نیز بازیافت گاز مراکز دفن و تبدیل آن به انرژی، علاوه بر آنکه به طور مستقیم از انتشار آلاینده ها جلوگیری می کند، به طور غیرمستقیم نیز موجب کاهش انتشار آلاینده ها می شود. چون در این روش گاز حاصله جایگزین نفت و زغال سنگ شده و از انتشار شماری از آلاینده ها مثل دی اکسید کربن و دی اکسید گوگرد (یکی از عوامل عمده باران اسیدی) می کاهد. ‌اجراي اين پروژه در سال 86 با تكميل سيستم استحصال گاز آغاز شده و در تیرماه ۸۸ به بهره‌برداري رسيده است. در مراسم افتتاح این نیروگاه رئيس سازمان حفاظت محيط زيست تلاش‌هاي موثر شهرداري مشهد را در حفظ محيط زيست بسيار ارزشمند توصيف كرد و اظهار داشت: برگزيده شدن سه سال متوالي در جشنواره استانداردها و انتخاب شهرداري مشهد به‌ عنوان واحد خدماتي سبز كشور گواه اين مسئله است كه تمام كشور باید از شهرداري مشهد الگوبرداري كنند.

گفتنی است در اردیبهشت ماه امسال نیز طرح استحصال بيوگاز و توليد برق در لندفيل زباله شهر مشهد در قالب مکانيزم توسعه پاک در سازمان ملل ثبت جهاني شد.

62- بزرگترین پایانه مسافربری کشور و سومین پایانه مسافربری بزرگ در جهان

پايانه اصلي مسافربري مشهد با وسعت 47 هکتار مساحت، بعنوان بزرگ‌ترين پايانه مسافربري كشور با ظرفيت جابه‌جايي ۸۰ هزار مسافر و پذيرش بيش از دو هزار دستگاه اتوبوس در روز و داراي امكاناتي از جمله جايگاههاي سوخت، شستشوي اتوبوس، فضاهاي تجاري و ورزشي و شهربازی، رستوران، کافی شاپ،  آتش نشاني، پایانه تاکسی و اتوبوس درونشهری، فضای سبز، آبنما، تلویزیون شهری، پارکینگ عمومی، کلانتری و مسجد است. این مجموعه در فروردین ماه ۱۳۸۷ افتتاح گردید. ساختمان ترمينال اصلي آن با زيربناي ۴۵ هزار مترمربع در چهار طبقه و با هزينه معادل ۲۵۰ ميليارد ريال ساخته شده است. در طبقه چهارم ترمينال، سكوي سلام با چشم‌انداز گنبد بارگاه منور رضوي به وسعت ۱۰۰ متر مربع ساخته شده كه زائران از اين مكان به آن امام همام سلام مي‌دهند. ورود و خروج مسافران و اتوبوس‌ها در پايانه نيز با سيستم هوشمند رايانه كنترل مي‌شود. پایانه امام رضا با ورود و خروج بیش از 750000 دستگاه اتوبوس در سال، یکی از پر ترافیک ترین پایانه های سطح کشور می باشد. به گفته مدیرعامل سازمان پایانه‌های مسافربری شهرداری مشهد، پایانه امام رضا (ع) مشهد بزرگترین پایانه کشور و سومین پایانه بزرگ جهان است و نیز با اجرای بیش از 14پروژه هوشمند سازی، مدرنترین پایانه کشور است. برخی از این امکانات هوشمند و مدرن عبارتند از سیستم شمارش هوشمند مسافر، کنترل دربهای حیاتی ساختمان اصلی، سامانه GIS، طرح جامع نرم افزاری، اجرای BMS ساختمان اصلی، اجرا و کنترل ساماندهی نظارت تصویری با بیش از 120 دوربین، سیستم سانترال پایانه مسافربری، ارتباط پایانه اصلی از طریق لینک بیسیم با سایر پایانه های شهر مشهد، اجرای بیش از 10 کیلومتر فیبر نوری، سیستم تابلوهای LED با قابلیت نمایش پیام های اطلاعاتی و مدیریت جایگاه ها و سکو ها و سیستم هوشمند شناسایی خودکار اتوبوس با کمک امواج رادیویی. در همین رابطه گفتنی است در جلسه عمومی اعضای اتحادیه سازمانهای پایانه های مسافربری شهرداریهای کشور در تهران که در آذرماه ۹۱ برگزار گردید، سازمان پایانه های مسافربری شهرداری مشهد به عنوان برترین سازمان در اجرای پروژه های هوشمندسازی و فن آوری اطلاعات شناخته شد.

در زیر تصاویری از این مجموعه را مشاهده میکنید.

61- نخستین تونل امداد و سلامت خاورمیانه

نخستین تونل امداد و سلامت خاورمیانه با هدف ایجاد ارتباط پزشکی و تجهیزات در حد فاصل دو بیمارستان قائم و امام رضا (ع) در مشهد و در آذر ماه ۸۸ به بهره برداری رسید. عملیات اجرایی احداث این گذرگاه دو سال به طول انجامیده و با احداث آن، مدت زمان تردد بین بیمارستان قائم (عج) و بیمارستان امام رضا (ع) که تا قبل از این تا 25 دقیقه و بعضا تا ۴۵ دقیقه به طول می انجامید، به یک دقیقه کاهش یافت. این گذرگاه که توسط شرکت بهره برداری قطارشهری مشهد اجرا شده است، با خطوط یک و دو قطار شهری مشهد تلاقی دارد، به گونه‌ای که در خیابان احمد آ‌باد از زیر تونل خط یک و در عمق 15 متری و در خیابان دانشگاه از بالای تونل خط دو و زیرسطح خیابان عبور می کند. ارتباط ایستگاه شماره شش خط یک قطار شهری با این گذرگاه، انتقال مصدومان احتمالی در مواقع بحران را از طریق خط ارتباطی قطار شهری ممکن می سازد. عرض مفید تونل با احتساب پیاده رو هفت متر، ارتفاع مفید تونل ۳/۵ متر، طول تونل ۵۷۵ متر، حداکثر عمق از کف 15 متر و حجم بتن ریزی آن 7500 متر مکعب است.

60- ساخت بزرگترين مبدل حرارتي صفحه‌اي كشور

براي نخستين بار در كشور بزرگترين مبدل حرارتي صفحه‌اي ایران توسط متخصصان داخلي و اساتيد دانشگاه هاي فردوسي و آزاد اسلامي براي يكي از مجتمع هاي پتروشيمي منطقه ويژه اقتصادي پارس جنوبي(عسلويه) در مشهد طراحي و ساخته شد. این مبدل یکی از بزرگترین مبدلهای حرارتی در جهان است.

دكتر انوشيروان فرشيديان‌فر مدير گروه علمي و سازنده مبدل هاي حرارتي صفحه اي اظهار کرد: اين نوع مبدل هاي حرارتي براي فرآيند شيرين سازي گاز طبيعي و همچنين توليد اوره، آمونياك و كودشيميايي و ديگر كاربردهاي خنك كننده و گرم كننده آب استفاده مي شود. وي اظهار داشت: مبدل‌هاي حرارتي صفحه‌اي يكي از مجتمع‌هاي پتروشيمي عسلويه به كشور ژاپن سفارش ساخت شده بود كه به دليل تحريم‌هاي اقتصادي در مشهد طراحي و ساخته شد. به گفته وی سيالات مورد استفاده در اين مبدل‌ها محلول‌هاي دقيق و غليظ شده آمين مي‌باشد، كه 30 درصد صرفه جويي در صرف انرژي دارد.

استاد دانشگاه فردوسي مشهد اظهار کرد: اساتيد دانشگاه در كنار صنعت مبدل هاي حرارتي صفحه‌اي را در واحد طاها قالب توس مشهد طراحي و توليد كرده اند، كه اين واحد قادر است سالانه هزار دستگاه مبدل هاي حرارتي صفحه اي در اندازه هاي مختلف بر اساس سفارش مشتري طراحي و توليد كند. وي گفت: اين واحد توانسته است مبدل‌هاي حرارتي براي صنايع فولاد كشور از جمله فولاد مباركه، ذوب آهن اصفهان، فولاد خوزستان و فولاد هرمزگان و همچنين براي واحدهاي صنايع غذايي، تأسيسات حرم مطهر رضوي، هتل‌ها، برج هاي مسكوني و حتي براي واحد هاي مسكوني كوچك توليد كند.

فرشيديان‌فر افزود: در جهان شش واحد صنعتي اقدام به ساخت مبدل‌هاي حرارتي مي كند، كه يكي از اين واحدها در مشهد مي باشد.

59- منحصربفردترین موزه جهان

رييس آکادمي مطالعات ايراني لندن گفت: موزه‌هاي آستان قدس رضوي به لحاظ ارتباط با يک مکان و مقام مقدس و قدسي بودن آن در جهان بي نظير است. سيد سلمان صفوي در حاشيه بازديد از مجموعه موزه هاي آستان قدس رضوي افزود: موزه‌ها معمولا در حوزه‌هاي خاصي فعاليت دارند، اما آنچه اين موزه را متمايز مي‌کند، گستردگي اشياي تاريخي آن و ارتباط معنايي اشيا با يک محيط مذهبي است.

صفوي با اشاره به گستردگي موزه آستان قدس رضوي گفت: تا كنون مكان‌هاي مذهبي و ديني متعددي را در كشورهاي مختلف ديده‌ام، اما اشيايي كه در موزه آستان قدس رضوي وجود دارد، در دنيا بي‌نظير است، به‌خصوص قرآن‌هاي منسوب به دست‌خط ائمه معصومين (عليهم‌السلام) و فرش‌هاي نفيسي كه معرف قدمت، هنر و فرهنگ مردم ايران هستند.

گفتنی است موزه آستان قدس رضوی در سال 1324 در ساختمانی به مساحت 1024 متر مربع در صحن امام خمینی بنا شد. این موزه به مدت 40 سال تنها موزه آستان قدس رضوی بود، اما امروزه این مجموعه عظیم بعنوان یکی از بزرگترین موزه های ایران و خاورمیانه شامل ۱۲ گنجینه جداگانه است که شامل موزه قرآن و نفایس، موزه فرش، موزه هدایای رهبری، موزه تاریخ مشهد، موزه سکه و مدال، موزه ظروف، موزه تمبر و اسکناس، موزه سلاح، موزه ابزار نجوم و ساعت، موزه صدف و حلزون، موزه فرشچیان و موزه نقاشی است.

این مجموعه با دارا بودن حجم زیادی از آثار اهدایی و وقفی، بزرگترین موزه وقفی جهان است. همچنین موزه و گنجینه فرش این مجموعه، بزرگترين و مجهزترين موزه فرش در ايران است و بزرگ‌ترين گنجينه قرآنی جهان اسلام از قرن اول تا عصر حاضر نیز با بيش از 16 هزار و 500 نسخه قرآن در موزه قرآن این مجموعه نگهداری میشود. در مورد سایر ترین های منحصر بفرد این مجموعه در پست های آینده صحبت خواهد شد.

58- مقام اول کشور در صنعت سبز

رييس سازمان حفاظت محيط زيست کشور در جلسه شوراي اداري استان خراسان رضوي كه صبح روز 21دي ماه با حضور مديران استان در سالن اجتماعات استانداري خراسان رضوي برگزار شد اظهار كرد: "خراسان رضوي در صنعت سبز، مقام اول كشور را دارد." وي در اين‌باره تصريح كرد: "استان تهران مقام دوم و مازندران مقام سوم را به خود اختصاص دادند."

همچنین رييس سازمان حفاظت محيط زيست با بيان اين كه در حوزه آلودگي هوا در بعضي از قسمت‌هاي كشور متاثر از كشورهاي همسايه هستيم، اما در مشهد مقدس اين طور نيست، تصريح كرد: "الحمدالله كيفيت هواي مشهد خوب است؛ در بحث گازهاي مخرب از قبيل مونوكسيد كربن، CH2 و ساير عوامل مخرب، مشهد مقدس نسبت به شهرهاي ديگر در وضعيت خوبي به سر مي‌برد. اما آن چيزي كه امروز موجب نگراني است، وجود گرد و غبارهاي معلق در هواي مشهد مي‌باشد كه متاسفانه شاخص‌ها عدد 140 را نشان مي‌دهند."

57- متنوعترین مجموعه معماری ایران بلحاظ عناصر معماری و تزئینی، سبک های معماری و دوره های تاریخی

تصویر بالا: صحن عتیق یا انقلاب که در دوره های تیموری و صفوی احداث گردید. این مجموعه شامل المانهای مختلفی است که تعدادی از آنها مانند گنبد و گلدسته و ایوان طلا و سقاخانه اسماعیل طلایی و ایوان ساعت در تصویر مشخص است. نقاره خانه و پنجره فولاد و گنبد الله وردیخان از دیگر آثار معماری این صحن است.

مجموعه عظیم آستان قدس رضوی شامل روضه منوره، مساجد، مدارس، رواقها، صحنها، کتابخانه ها، موزه ها و ... متنوعترین مجموعه معماری ایرانی هم بلحاظ عناصر و آرایه های معماری و تزئینی و هم بلحاظ دوره های تاریخی و سبک های معماری بکار گرفته شده در ساختمان بخش های مختلف این مجموعه است. در اين پست، اين تنوع معماري را از دو منظر فوق و بصورت جداگانه بررسي ميكنيم:

۱- عناصر معماري و تزئيني: مجموعه آستان قدس رضوي بلحاظ كاربري هاي مختلف، تنوع گسترده اي داشته و شامل فضاي زيارتي و آرامگاهي، مسجد، مدرسه، رواق، صحن، سقاخانه، كتابخانه، فضاي موزه اي و نمايشگاهي، زائرسرا و مهمانسرا است. همچنين از منظر عناصر سازه اي معماري ايراني نيز تنوع چشمگيري دارد كه شامل استفاده از ايوان، گنبد، مناره، كاسه، صفه، شاه نشين، سرداب، صحن و حوض، شيوه هاي چهار ايواني و دو ايواني، شبستان ستوندار، غلام گردش، كاربندي و ... مي گردد. عناصر تزئيني بكار گرفته شده در اين مجموعه نيز بيشترين تنوع را در زيباترين صورت خود دارند و شامل هنرهايي مانند كاشي معرق، كاشي هفت رنگ، كاشي سنجري، كاشي نگين، كاشي مشبك، كاشي مينايي، كاشي معقلي، گچبري، نقاشي، مقرنس كاري، رسمي بندي، طلاكاري، منبت كاري، معرق چوبي، مشبك چوبي، سنگ تراشي، مشبک سنگی، آينه كاري، آجركاري، كتيبه نويسي، ميناكاري، قلم زني، خوشنويسي، خاتم كاري، فرش ایرانی، مينياتور، تذهيب، شيشه رنگي و ... است.

تصویر بالا: در این تصویر تعدادی از هنرهای تزئینی حرم مطهر مانند کاشی سنجری و کاشی معرق و نیز سنگ تراشی و قلمزنی قابل مشاهده است.

۲- سبک های معماری و دوره های تاریخی: حرم مطهر امام رضا (ع) از زمان شهادت ایشان تا امروز مورد توجه شیعیان آن حضرت و حتی حکومتهای وقت بوده است. طبق روایات تاریخی، مدفن آن حضرت در کنار مقبره هارون الرشید و درون یکی از تالارهای کاخ حمید بن قحطبه طایی (والی خراسان) در توس بوده است. بنا به قول بسیاری از مورخین، بنای این کاخ قبل از اسلام آتشکده ای بوده که پس از فتح توس توسط مسلمانان به مقر فرماندهی منطقه تبدیل شده است. بر این اساس، نخستین بنا و قبه ساخته شده بر مدفن حضرت رضا (ع)، توسط مامون عباسی و بصورت چهاردیواری ساده و نسبتا کم ارتفاع با گنبد کم خیزی بوده است. از آن پس، مردمان دوره های مختلف تاریخی، از سامانیان تا به امروز، نسبت به عمران این بارگاه توجه و اهتمام ویژه ای داشته و یادگاران متعددی در کلیه سبکهای مختلف معماری ایران پس از اسلام از خود به جای گذاشته اند. این سبک ها از قرون اولیه اسلامی و بصورت سبک خراسانی آغاز و پس از آن با شیوه های رازی، آذری و اصفهانی ادامه یافت. سیر تاریخی معماری حرم مطهر رضوی را می توان بصورت زیر تقسیم یندی و بررسی کرد:

الف- دوره سامانی: به روایت تاریخ، بوبکر شهمرد، از پیشکاران نوح بن منصور سامانی، و نیز محمد بن عبد الرزاق طوسی و امیر محمدیه، از امرای عهد سامانی، در دوران امارتشان نسبت به مرقد مطهر حضرت کمال ارادت و توجه را داشتند و تزییناتی در حرم به وجود آوردند.

ب- دوره دیلمیان: در اوایل قرن چهارم هـ.ق به دستور عضد الدوله دیلمی، مرقد منور حضرت به سبک آن زمان تعمیر و تزیین شد.

ج- دوره غزنویان: سلطان محمود غزنوی از نو بنایی زیبا بر مزار آن حضرت بنا کرد و مسجد بالاسر نیز یادگار همین دوران است. بنا به قولی مناره کنار گنبد نیز در همین دوران بنا گردید.

د- دوره سلجوقی: گنبد اصلی بر فراز مدفن حضرت که تا به امروز نیز باقی است، در این دوره ساخته شد. امیر عماد الدوله در دوره سلجوقی و در اوایل قرن ششم هـ.ق حرم را مرمت کرد. شرف الدین ابو طاهر قمی، وزیر سلطان سنجر، گنبد را بر فراز بقعه بنا نهاد و ترکان زمرد سلجوقی هم ازاره حرم مطهر را با کاشی‌‌های نفیس سنجری به تاریخ اثنی عشر و خمس مائه (512) آراستند.

ه- دوره خوارزمشاهیان: در دوره خوارزمشاهیان، کاشی‌کاری در حرم رنگ و بوی بیشتری یافت. در اوایل قرن هفتم هـ.ق بار دیگر ازاره حرم مطهر با کاشی‌‌های ممتاز معروف به کاشی سنجری تزیین شد. اکنون این کاشی‌‌ها با تاریخ اثنی عشر و ست مائه (612) در حرم موجود است. به علاوه در این دوره، اطراف در پیش روی مبارک، در ضلع شمالی رواق دار الحفاظ، با کتیبه‌ای از کاشی چینی مانند ممتاز تزیین شد. در این کتیبه به خط ثلث برجسته، نام و نسب حضرت امام رضا (علیه السلام) تا حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) مکتوب شده ‌است.

و- دوره ایلخانان مغول: در این دوران و پس از خرابیهایی که پس از حمله مغول بر این مجموعه وارد آمد، بارگاه حضرت رضا (ع) توسط الجایتو (ایلخان شیعه مغول) بازسازی گردید. درب چوبی دارالسیاده، شاهکار هنری دوره ایلخانان مغول به عنوان قدیمی‌ترین درب چوبی حرم مطهر با هفت قرن قدمت که در گنجینه تاریخ مشهد موزه آستان قدس موجود است، یکی از یادگاران باقی مانده از این دوره است.

ز- دوره تیموری: عهد تیموری، دوران پربار و با شکوهی از نظر معماری حرم به شمار می‌رود. گوهرشاد خاتون، همسر شاهرخ بن امیر تیمور گورکانی، بانی معروف مسجد گوهرشاد، در این دوره زندگی می‌کرد. از آثار مهم این دوره، بنای باشکوه مسجد گوهرشاد در جنوب حرم مطهر و دو رواق تاریخی دار الحفاظ و دار السیاده است. مدرسه پریزاد، مدرسه دو در و مدرسه سابق بالاسر که متصل به ضلع غربی دار السیاده بود و اکنون جزء رواق دار الولایه است هم به این دوره مربوط می‌شود. همه این بناها مربوط به دوران حکومت همسر گوهرشاد خاتون یعنی شاهرخ تیموری است. از آثار دیگر عهد تیموری، ضلع جنوبی صحن انقلاب (صحن عتیق یا صحن تیموری) است که به همت امیر علیشیر نوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا (آخرین امیر تیموری) بین سال‌‌های 8۷5 تا 8۸5 هـ.ق ساخته شد. ایوان جنوبی صحن که به ایوان طلا معروف است، توسط وی ساخته شد که در دوره های بعد طلاکاری گردید.

تصویر بالا: مسجد گوهرشاد یادگار باشکوه دوره تیموری

ح- دوره صفوی: دوران صفویه نیز دوران مهمی در تاریخ معماری حرم به شمار می‌رود. طلاکاری گنبد و گلدسته، ساخت اولین ضریح مرقد منور، رواق‌‌های توحیدخانه، گنبد الله وردی‌خان و گنبد حاتم خانی، همه مربوط به این دوره است. شاه طهماسب، شاه عباس و شاه سلیمان صفوی، از جمله شاهانی بودند که در این دوره با اقدامات اساسی خود، نامشان را در تاریخ معماری حرم ثبت کردند. شاه طهماسب صفوی در سال 932 هـ.ق برای اولین بار گنبد را به طلا آراسته کرد و اقدام به تهیه اولین ضریح مرقد منور به سال 957 هـ.ق کرد. علاوه بر این، ایوان امیر علیشیر و گلدسته کنار گنبد را هم طلاکاری کرد. در زمان شاه عباس، صحن انقلاب وسعت یافت و اضلاع شرقی و شمالی و غربی آن با ایوان‌‌ها و حجره‌‌ها ساخته شد و شاه عباس دوم اقدام به تعمیر و کاشی‌کاری آن کرد. در سال 997 هـ.ق که عبد المؤمن خان ازبک اقدام به غارت اموال آستان قدس رضوی و طلاهای گنبد کرد، شاه عباس اول در سفری که به مشهد آمد، مجدداً گنبد را طلاکاری کرد. این کار در سال 1016 هـ.ق پایان یافت. علیرضا عباسی این جریان، یعنی آمدن شاه عباس و طلاکاری گنبد را با خط ثلث در کتیبه کمربندی گنبد خطاطی کرده است. شاه سلیمان صفوی هم به تعمیر رواق دار السیاده و طلاکاری مجدد گنبد که در اثر زلزله سال 1084 هـ.ق آسیب دیده و فرو ریخته بود، اقدام کرد. طلاکاری مجدد گنبد در عهد شاه سلیمان، بر چهار ترنج ساقه گنبد به خط محمدرضا امامی کتیبه شده است. مدرسه میرزا جعفر و بنای آرامگاه پیرپالان دوز نیز از دیگر آثار دوره صفوی است.

تصویر بالا: گنبد الله وردیخان یادگار دوره صفوی

ط- دوره افشاریه: بنای گلدسته ضلع شمالی صحن عتیق (صحن انقلاب)، طلاکاری مجدد ایوان امیر علیشیر و گلدسته بالای آن و سنگاب سقاخانه اسماعیل طلایی، همه مربوط به این دوره هستند.

ی- دوره قاجار: دوره قاجاریه هم از نظر معماری، دوران مهمی در تاریخ حرم به شمار می‌رود. بنای صحن آزادی مربوط به این دوره است. در این عهد، ایوان غربی صحن آزادی به طلا آراسته و به ایوان ناصری معروف شد. در همین دوران، کاشی‌کاری و تزیینات صحن آزادی انجام شد. علاوه بر این، در سال 1275 هـ.ق قائم مقام نوری اقدام به آینه‌کاری روضه منوره کرد و در همین دوره بود که رواق‌‌های توحید خانه، دار الحفاظ و دار السیاده آینه‌کاری شد. نصب نخستین کارخانه برق و سیستم روشنایی حرم مطهر نیز در این دوران و توسط مظفرالدین شاه در سال ۱۲۷۹ شمسی صورت گرفت. همچنین ناصرالدین شاه قاجار ساعتی را از منچستر انگلستان خریداری و بالای ایوان غربی صحن عتیق نصب نمود که بعدها به بالای ایوان جنوبی صحن آزادی منتقل گردید. ساعت کنونی صحن انقلاب سالها بعد و در دوره پهلوی از هامبورگ آلمان خریداری و نصب گردید.

تصویر بالا: آینه کاری رواق دارالحفاظ (کتیبه خوارزمشاهی پیرامون در طلایی رنگ پیش رو در تصویر مشخص است)

ک- دوره پهلوی: نخستین طرح توسعه حرم رضوی مربوط به این دوره است. همچنین صحن پهلوی (صحن موزه) که پس از انقلاب به امام خمینی تغییر نام یافت در این دوره بنا گردید.

تصویر بالا: محدوده حرم مطهر در زمان پهلوی دوم

ل- دوره جمهوری اسلامی: بیشترین اقدامات عمرانی در تاریخ مجموعه آستان قدس رضوی در این دوره صورت گرفته است. در این دوره زیربنای کل مجموعه تا یک میلیون متر مربع افزایش یافته و بخش هایی مانند صحن جامع رضوی، صحن جمهوری اسلامی، صحن قدس، صحن های کوثر و هدایت و غدیر و نیز رواق هایی مانند امام خمینی و دارالحجه و ... در این دوران ساخته شده اند.

تصویر بالا: نمایی از محدوده کنونی حرم مطهر

56- نخستین سازه با معماری مارپیچی شکل (بدون پله)

مجتمع "الماس شرق" در زمینی به مساحت حدودا ۲۶۰۰۰ مترمربع و با زیربنای حدودا ۱۱۰ هزار مترمربع و در ۶ طبقه ساخته و در سال ۸۴ افتتاح گردیده است. این مجتمع بعنوان یکی از بزرگترین مجتمع های تجاری کشور با حدود ۱۲۰۰ واحد تجاری، نیاز شهروندان و گردشگران را درخصوص لوازم خانگی، صوت و تصویر، تلفن همراه، رایانه، لوازم لوکس و دکوری، اسباب بازی، صنایع دستی، پوشاک و کیف و کفش و ... را تامین می نماید.

مجتمع تجاری گردشگری الماس شرق از طراحی و معماری ویژه و منحصر به فردی برخوردار است، بطوریکه برای نخستین بار در ایران با معماری خاص مارپیچ و شیب ملایم و نامحسوس ۳٪ امکان بازدید از کل طبقات مجتمع را بدون استفاده از پله و آسانسور فراهم میسازد. همچنین سازه گنبد عظیم این مجموعه شکل الماس را در ذهن تداعی کرده و بخصوص در شب و با نورپردازی ویژه، نمای بسیار زیبایی به این مجتمع میدهد. دیگر مشخصه معماری این سازه، استفاده از وید یا آتریوم بزرگ مرکزی است که دقیقا در زیر گنبد قرار گرفته و آبنمای بسیار زیبایی را در خود جای داده است. ارتفاع طبقات مجتمع نیز ۵/۴ متر است.

این مجتمع دارای پارکینگ ۵ طبقه با ظرفیت پارک حدود ۱۴۰۰ دستگاه اتومبیل است که بوسیله تونل و پل به مجتمع متصل است. دیگر امکانات جانبی مجتمع عبارتند از ۳۵ دستگاه پله و رمپ برقی، ۱۳ دستگاه آسانسور، آب نمای جامپینگ بسیار زیبا و منحصر بفرد با قابلیت پرتاب آب تا ارتفاع ۳۰ متری و ۴ افکت مختلف بی نظیر، آسانسور شیشه ای پانورامیک، وید (آتریوم) بزرگ مرکزی، سیستم گرمایش و سرمایش مرکزی، سیستم صوت و دوربین های مداربسته، شبکهIT و اینترنت بیسیم رایگان، نمازخانه و سالن اجتماعات و سرویسهای بهداشتی و سایر تاسیسات و امکاناتی که مورد نیاز مراجعان و گردشگران میباشد. از جمله شاخصه ها و امکانات گردشگری این مجتمع می توان به استقرار ۲ سالن سینمای ۵ بعدی، آکواریوم آبهای شور جهان، کافی شاپ، شهربازی سرزمین عجایب، بازار چینی ها یا سی سی کام، رستوران های متعدد سنتی و کلاسیک و فست فود ... همراه با حضور برندهای معتبر ایران و جهان مانند پوشاک برندس، پوشاک سالیان، ال جی، سامسونگ، سونی، چرم مشهد، پوشاک جیوردانو، پوشاک زارا، پوشاک بالنو، فروشگاه آستان قدس، فروشگاه بن ناصر، رستوران بوف، رستوران مستر دیزی و ... نام برد. طبق آمار و سرشماری های انجام شده بطور متوسط روزانه بالغ بر ۳۰ هزار نفر به مجتمع الماس شرق مراجعه می کنند، اما این آمار در ایام تعطیلات تابستانی، اعیاد و مناسبت ها به شدت افزایش می یابد، به نحوی که در برخی ایام خاص روزانه بالغ بر ۱۲۰ هزار نفر از این مجتمع بازدید داشته اند. گفتنی است این مجموعه در زمان افتتاح بزرگترین مجتمع تجاری کشور بوده و هم اکنون نیز با دارا بودن معماری مارپیچ منحصر بفرد و طراحی بسیار زیبا و الماس گونه گنبد و نیز آتریوم بزرگ مرکزی و آبنمای مدرن و سایر امکانات و تجهیزات پیشرفته، در زمره بزرگترین، مدرنترین و زیباترین مجتمع های تجاری کشور است.

در زیر تصاویری زیبا از بخشهای مختلف مجموعه را می بینید:

55- نخستین خیابان شهری زیرسطحی کشور

زیرگذر حرم مطهر رضوی در مشهد که در سال ۱۳۷۴ به بهره برداری رسیده است نخستین خیابان شهری زیرسطحی کشور محسوب می گردد.

پس از آن تونل رسالت تهران که در تیرماه ۸۵ افتتاح گردید دومین مسیر سواره روی شهری زیرسطحی در ایران است و نیز با افتتاح تونل زیرگذر غربی میدان شهدای مشهد در دی ماه ۸۶ سومین سواره روی شهری زیرسطحی کشور در مشهد به بهره برداری رسید.

تصویر بالا نمایی از زیرگذر حرم مطهر و تصویر پایین نمایی از تونل زیرگذر غربی میدان شهدای مشهد است.

54- ترین های صنایع غذایی مشهد

- مشهد و خراسان رضوی پس از تهران بزرگترین قطب صنایع غذایی در ایران است.

- خراسان رضوی بزرگترین قطب صنایع غذایی کشور عراق است.

- بزرگترین آزمایشگاه صنایع غذایی خاورمیانه در مشهد واقع است.

- خراسان رضوی بزرگترین تولید کننده زعفران در جهان و بزرگترین قطب فرآوری و بسته بندی و صادرات زعفران در خاورمیانه است.

- خراسان رضوی با ۷۵ درصد تولید کشور بزرگترین قطب تولید رب گوجه فرنگی در کشور است.

- بزرگترین کارخانه تولید کننده نان صنعتی در خاورمیانه و نیز دومین کارخانه بزرگ تولید کننده این محصول در خراسان رضوی واقع شده است.

- برای نخستین بار در ایران در مشهد از برگ زیتون برای تولید چای با خواص درمانی ویژه استفاده شده است.

53- منحصر بفرد ترین غذای ایرانی!

"هرکاره" نام ظرف سنگی مخصوصی است که از قدیم الایام به منظور پخت غذا در منطقه توس (مشهد) و از کوههای گرانیتی (و سرپانتین) جنوب این منطقه مانند "کوهسنگی" و کوههای "خلج" تراشیده میشده است. طبخ غذا در این ظروف سنگی، طعم آن را بسیار لذیذ و گوارا می نماید. امروزه از "هرکاره" بیشتر برای پخت آبگوشت (دیزی) استفاده میشود که در منوی اغلب رستورانهای سنتی و ایرانی مشهد به نام "دیزی سنگی" موجود بوده و غذایی بسیار لذیذ است. این ظروف سنگی همچنین به عنوان سوغات مشهد در بیشتر فروشگاه های عرضه سوغات و صنایع دستی این شهر (بخصوص فروشگاههای اطراف پارک کوهسنگی) عرضه میشود. سنگتراشی در گذشته یکی از مشاغل عمده در شهر مشهد بوده و راسته ای به نام بازار سنگ تراشها را در بافت قدیم مشهد بخود اختصاص داده بوده است. استفاده از "هرکاره" علاوه بر بهتر شدن طعم و کیفیت غذا، به دلیل جنس خاص سنگ آن، مواد معدنی مفید برای بدن انسان را تامین کرده و نیز به سریع و سالم پخته شدن غذا کمک میکند.

"هرکاره" واژه ای کهن در منطقه توس است، بطوری که حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز در شاهنامه بارها از این واژه استفاده کرده است: "به هرکاره چون شیربا پخته شد / زن و مرد زان کار پردخته شد" و یا "بيامد زن از خانه با شوي گفت / که هرکاره و آتش آر از نهفت" و یا "کنون تا بدوشم ازين گاو شير / تو اين کار هرکاره آسان مگير"

گذشته از این در روایت است که حضرت رضا (ع) هنگامی که به کوهی در سناباد (کوهسنگی یا خلج) رسیدند، توقف فرموده و این ظروف سنگی را با دعای خود متبرک فرمودند:

شیخ صدوق از قول اباصلت هروی نقل كرده است كه "فلمّا دخل سناباد استند إلى الجبل ..." كه ترجمه فارسی آن چنین است: هنگامی که حضرت امام رضا علیه السلام به سناباد وارد شدند، به کناره‌ی کوهی نزديك سناباد که از سنگش دیگ و دیگچه‌‌های سنگی درست می‌کنند رسیدیم، امام به تخته سنگي از كوه تکیه زدند و و رو به آسمان فرمودند:

"خداوندا! مردم را از این کوه سود برسان و غذاهايي را كه مردم در دیگ ها و ظرف‌های سنگی این کوه می‌پزند، برکت عطا فرما."

سپس دستور دادند دیگچه‌هایی از همان سنگ برایشان بیاورند و فرمودند: "غذای مرا در هیچ ظرفی نپزید، مگر در همین ظرف‌های سنگی."

بدین لحاظ و به سبب دعای خیر حضرت رضا (ع)، غذاهای طبخ شده در "هرکاره" و من جمله "دیزی سنگی" معروف مشهد را می توان منحصر بفردترین غذای ایرانی دانست که مورد عنایت آن حضرت قرار گرفته است.

52- ترین های صنعت کشاورزی در مشهد و خراسان

- مشهد و خراسان بزرگ ترین تولید کننده زعفران در جهان و زعفران این خطه مرغوبترین نوع آن در دنیاست که در این مورد پست جداگانه ای در وبلاگ مندرج است.

- ایران پس از چین و ترکیه سومین تولید کننده خربزه در جهان است و استان خراسان رضوی نیز با یک سوم تولید کشور بزرگترین تولید کننده این محصول در ایران است. و نیز خوشمزه ترین، لذیذترین و محبوب ترین نوع خربزه در ایران نوع مشهدی آن است که عمدتا در مشهد و تربت جام و تایباد کشت میشود.

- "تیل" نوعی میوه از خانواده طالبی است که فقط در خراسان و در مشهد و نیشابور و در دو نوع سبز و آتشی کشت میشود و طعمی بسیار مطبوع تر و شیرین تر از طالبی دارد.

- "تنسگل" نام نوعی میوه از خانواده آلو است که فقط در مناطق مشهد و حومه تولید میشود و طعمی دلپذیر و ملس دارد.

- خراسان رضوی بزرگترین تولید کننده پنبه در کشور است.

- استان خراسان رضوی (خصوصا منطقه تربت حیدریه و شهر بایگ) با دارا بودن بالغ بر ۸۰ درصد تولید کشور، بزرگترین تولید کننده ابریشم در ایران است.

- خراسان رضوی (خصوصا کاشمر) بزرگترین تولید کننده انگور در کشور است.

- این استان بزرگترین تولید کننده زیره در ایران می باشد.

ناگفته نماند که این استان یکی از بزرگترین تولیدکنندگان محصولات مهمی مانند گندم و چغندرقند و .. است و نیز محصولات باغی مشهد مانند سیب و گیلاس و به و آلو و هلو و انگور و ... در زمره بهترین انواع این میوه ها در سطح کشور هستند.

51- معروف ترین رستوران ایران

مشهد از دیرباز به داشتن غذاهای لذیذ و رستورانهای متعدد و باکیفیت مشهور بوده است. رستورانهایی مانند "پسران کریم" (سه شعبه)، "معین درباری"، "رضایی" (چهار شعبه)، "ارم شاندیز"، "حسین شیشلیکی"، "صفدری شاندیز" (دو شعبه) و "چهارفصل عنبران" از گذشته در بین اهالی مشهد و مسافران و زائران این شهر، محبوب و معروف بوده اند و جدیدا نیز رستورانهایی مانند "کوهسر" و "قصر هدیش" توانسته اند جایی در میان رستورانهای معتبر مشهد باز کرده و طرفدارانی پیدا کنند. اما قطعا معروف ترین رستورانی که توانسته گستره معروفیت خود را تا اقصی نقاط کشور و حتی خارج از کشور برساند، مجموعه رستورانهای "پدیده" است که از این نظر (شهرت و معروفیت) به جرات میتوان گفت هیچ رقیبی در هیچ جای ایران ندارد! شاید الان کمتر ایرانی باشد که حداقل نام رستوران "پدیده" را نشنیده باشد! عمده این شهرت هم به دلیل کیفیت بالای غذا و خدمات، طراحی و معماری خوشایند و مهم تر از همه تبلیغات گسترده کشوری و فرامرزی است.

در دنیای امروز، تبلیغات تبدیل به صنعت پویا و مهمی شده که بخش زیادی از هزینه های سرمایه ای و نیز هزینه های جاری را بخود اختصاص می دهد و در بسیاری موارد موثرترین و مهم ترین فرایند تجارت امروز دنیا به شمار میرود. کشورهای توسعه یافته با پی بردن به معجزه تبلیغات و دستاوردهای شگفت انگیز آن، همواره سعی در ایجاد شیوه های نوین و گسترش دامنه روش های تبلیغاتی نموده اند و در این بین در بسیاری موارد این هزینه های تبلیغات بوده است که از سایر هزینه های عمرانی و تولیدی یک پروژه پیشی گرفته است! "پهلوان مقدم" (مالک مجموعه رستورانهای پدیده) از سالهای نه چندان دور این مهم را به خوبی دریافته و بکار گرفته است. شاید بسیاری از تهرانیها بمباران تبلیغاتی رستوران "شاندیز جردن" در سال ۷۷ و نیز انبوه جمعیتی که برای روز افتتاحیه به این رستوران آمده بودند را به خاطر داشته باشند. به گفته خود وی در حالیکه کلا حدود ۲۲ میلیون تومان در آن زمان برای خود رستوران هزینه شده بود، چیزی حدود ۲۸ میلیون تومان صرف هزینه های تبلیغات این رستوران شد! "پهلوان مقدم" بازی تبلیغات را از آنجا آغاز کرد و بدین ترتیب توانست پس از آن رستورانهای متعددی را در داخل و خارج از کشور به همین روش افتتاح و مدیریت نماید. رستورانهایی مانند "خانه شاندیز" و "آشپزخانه مشهدی ها" در تهران، رستوران "گرندهتل" در شهرک سینمایی غزالی، رستورانهایی در دبی و کابل و مجموعه رستورانهای "پدیده" در مشهد و تهران و کیش از این دست هستند. جالب است بدانید که جذابیت صنعت تبلیغات، "پهلوان مقدم" را بر آن داشت که طی قراردادی، امتیاز انحصاری کل بیلبوردهای تبلیغاتی کشور افغانستان را برای مدت ۲۰ سال به دست آورد! و اکنون نیز "پدیده" از این صنعت مدرن در معرفی و جذب سرمایه برای پروژه بزرگترین مجموعه گردشگری ایران یعنی "شهر رویایی پدیده" بخوبی استفاده نموده است.

50- نخستین غذایی که ثبت ملی شد

سنت طبخ "شله مشهدی" که هر ساله همزمان با ایام محرم و صفر در شهر مشهد برگزار میشود در ششمین اجلاس سراسری شورای عالی ثبت کشور به عنوان میراث معنوی خراسان رضوی در فهرست میراث معنوی کشور به ثبت رسید و بدین لحاظ نخستین غذای محلی است که ثبت ملی میشود و پس از آن مراسم "نذر ریشه" و طبخ "آش حلیم" استان البرز نیز در همین اجلاس به ثبت ملی رسید.

شله یکی از غذاهای سنتی مشهد است که بیشتر در ایام عزاداری محرم و صفر و نیز ماه مبارک رمضان طبخ میشود و از انواع حبوبات و غلات و ادویه مختلف و گوشت گوسفندی فراوان و با زحمت زیاد تهیه میشود و به همین دلیل به ندرت به عنوان غذای خانگی و روزانه در منازل طبخ میگردد. این غذا در مشهد و در بقیه ایام سال به طور معدود در برخی رستورانها نیز ارائه میشود. شله و آئین خاطره انگیز و معنوی طبخ آن از گذشته جایگاه ویژه ای میان مردم مشهد و بسیاری از زائرین این شهر داشته و یکی از مهمترین خاطرات جمعی شهر مشهد به حساب میاید.

49- لذیذترین غذای ایرانی!

 غذاهای ایرانی از تنوع زیادی برخوردارند که بسته به ذائقه و سلیقه افراد، هر کدام از این غذاها می توانند خوشمزه ترین و لذیذ ترین غذا برای افراد مختلف باشند. بسیاری معتقدند آبگوشت یا دیزی لذیذترین غذای ایرانی است، همانطور که خیلی ها هم قرمه سبزی یا فسنجان یا کباب کوبیده را بیشتر از همه می پسندند. همینطور قیمه و کوفته تبریزی و ... هر چند در این زمینه آمارگیری و نظرسنجی خاصی صورت نگرفته و نمی توان به طور دقیق و مستند نام یک غذا را به عنوان بهترین و خوشمزه ترین و محبوب ترین غذای ایرانی معرفی کرد، ولی مطمئنا شیشلیک لذیذترین و محبوب ترین غذایی است که شاید فصل مشترک همه انتخاب ها در مورد محبوب ترین غذاها باشد!

شیشلیک در اصل غذایی بین المللی است که در کشورهای مختلفی مثل کشورهای عضو اتحاد جماهیر شوروی سابق، ایتالیا، مغولستان و ترکیه به روشهای مختلف طبخ میشود. اما نوع ایرانی آن که به بزرگی و لذیذ بودن معروف است، در مشهد و ییلاقات شاندیز و طرقبه (خصوصا شاندیز) تهیه و ارائه میشود که البته در سالیان اخیر به سایر نقاط کشور هم صادر شده است و امروزه شاهد حضور رستورانهای بسیاری به نام شاندیز در شهرهای مختلف کشور و حتی خارج از کشور مانند شهرهای مونیخ و فرانکفورت و لندن و ... هستیم که شیشلیک را به عنوان مهم ترین گزینه منوی خود قرار داده اند.

48- گرانترین ادویه دنیا و بهترین نوع آن

مهم ترین سوغات مشهد "زعفران" به عنوان گرانترین ادویه جهان است که مرغوبترین نوع آن در دنیا در خراسان و عمدتا در شهرستانهای قاینات (بهترین نوع) و تربت حیدریه و گناباد و مشهد و فردوس و کاشمر و ... کشت، و در بازارها و کارخانجات مشهد به عنوان سوغات اصلی این شهر، فرآوری، بسته بندی و به فروش میرسد. همچنین زعفران که به "طلای سرخ" مشهور است با توجه به نوسانات قیمتی، همواره به عنوان یکی از گرانترین مواد غذایی دنیا مطرح بوده و در بسیاری از مواقع عنوان گرانترین ماده غذایی و خوراکی دنیا را در اختیار دارد.

47- برترين کلانشهر در حوزه توسعه حمل و نقل عمومي

 

رييس ستاد مديريت حمل و نقل و سوخت کشور اعلام کرد: مشهد برترين کلانشهر در حوزه توسعه حمل و نقل عمومي شد. وی در نشست خبري خود، از نتايج اوليه ارزيابي‌هاي عملکرد مديريت شهري در کلانشهرها و ديگر شهرهاي کشور خبر داد و مشهد را به عنوان برترين کلانشهر در حوزه توسعه حمل و نقل عمومي معرفي کرد.
وي تصريح کرد: بعد از مشهد به ترتيب کلانشهرهاي شيراز و قم در رديف دوم و سوم کلانشهرهاي نمونه کشور در حوزه توسعه حمل و نقل عمومي هستند.
وي اضافه کرد: نتايج اين ارزيابي‌ها که با در نظر گرفتن شاخص‌هاي متنوعي از جمله جمعيت شهر، توسعه يافتگي معابر، تعداد خودروهاي در حال تردد و ... انجام شده است تا يک ماه ديگر اعلام مي‌شود.
به گفته وي استفاده از سيستم‌هاي کنترل هوشمند و حتي نزديکي ايستگاه‌هاي ناوگان حمل و نقل عمومي به مراکز مهم مسکوني و اداري تجاري از ديگر شاخص‌‎هاي در نظر گرفته شده در اين ارزيابي ملي است.
وي افزود: شهرهاي قزوين، اردبيل و زنجان نيز به عنوان سه شهر برتر در اين حوزه شناخته شده‌اند.

(تصویر فوق مربوط به بارش برف اخیر در مشهد و متعلق به بزرگراه وکیل آباد شامل مسیر تندرو و مسیر ویژه اتوبوس و تاکسی و مسیر روباز مترو است)

46- مشهد، مقصد نمادین یک میلیاردمین گردشگر جهان

 

سازمان جهانی جهانگردی (UNWTO)، سیزدهم دسامبر 2012 برابر با 23 آذرماه را روز شکستن رکورد گردشگری در دنیا اعلام کرد که در ایران و در این روز، بالاترین آمار ورود توریست های خارجی متعلق به شهر مقدس و زیارتی مشهد بود. در این روز هر کشوري به صورت نمادين در امر گردشگري يک شهر را معرفي مي‌کند تا مورد توجه رسانه‌ها و مردم دنيا قرار گيرد که ايران هم شهر مشهد را به عنوان ميزبان معرفي کرد.

در این روز که در اکثر کشورهای جهان برای استقبال از یک میلیاردمین گردشگر نمادین جهان، مراسم های مختلفی برپا شد، در ایران نیز در اکثر فرودگاه ها از جمله امام خمینی (ره) در تهران، شهید هاشمی نژاد در مشهد، شهید دستغیب در شیراز، کیش و ... با گل و شیرینی از گردشگران خارجی استقبال شد.

در این روز، گردشگران خارجی در برج میلاد، مجموعه های تاریخی سعدآباد، نیاوران و گلستان در تهران، عالی قاپو در اصفهان، تخت جمشید در شیراز، حرم امام رضا (ع) در مشهد و حرم حضرت معصومه (س) در قم پذیرایی شدند.

به گفته منوچهر جهانیان، معاون گردشگری سازمان میراث فرهنگی و گردشگری، در روز نمادین یک میلیاردمین گردشگر جهان، بیشترین توریست های خارجی در ایران به شهر مقدس مشهد وارد شدند و در واقع یک میلیاردمین گردشگر جهان به صورت نمادین در ایران، توریست مذهبی بوده است.

در روز 13 دسامبر، 5 هزار و 380 نفر گردشگر خارجی وارد شهر مقدس مشهد شده اند و به طور نمادین در این روز، مشهد در ایران به عنوان مقصد یک میلیاردمین گردشگر جهان به ثبت رسید.

45- برترینهای مشهدی سینمای ایران

مشهد سینماگران زیادی اعم از کارگردان و بازیگر و فیلمبردار و نویسنده و ... را در خود پرورانده و از زمان ورود صنعت سینما به ایران، یکی از کانونهای مهم پرورش هنرمندان عرصه تئاتر و سینما بوده و هست. در زیر تعدادی از این کارگردان ها و بازیگران مشهدی که در طی سالهای متمادی موفق به کسب جوایز مختلف و معتبر داخلی و خارجی برای بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول و دوم مرد و زن شده اند، مختصرا و با ذکر نام و جوایز دریافتی معرفی می گردند:

محمد بزرگ نیا: سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای فیلم "جنگ نفتکش ها" (جشنواره فجر ۱۳۷۲)

رضا کیانیان: برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم مرد در شانزدهمین جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم "آژانس شیشه‌ای" - برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد در بیستمین جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم "خانه‌ای روی آب" - برنده تندیس جشن خانه سینما برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در فیلم "خانه‌ای روی آب" - برنده تندیس جشن خانه سینما برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در فیلم "یه بوس کوچولو" - منتخب نویسندگان و منتقدین ماهنامه سینمایی فیلم به عنوان یکی از پنج بازیگر برتر تاریخ سینمای ایران, ۱۳۸۲ - برنده تندیس حافظ برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در فیلم "یه بوس کوچولو" - برنده تندیس حافظ برای یک عمر بازی

داریوش ارجمند (البته ایشان متولد شهر بیرجند ولی بزرگ شده و رشد یافته در جامعه سینما و تئاتر مشهد هستند): برنده جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد سال ۱۳۶۵ برای فیلم "ناخدا خورشید" - برنده جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد سال ۱۳۷۹ برای فیلم "سگ کشی"

حامد بهداد: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از بیست نهمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم "جرم" (۱۳۸۹) - برنده تندیس بهترین بازیگر مرد جشنواره حافظ برای بازی در فیلم "روز سوم" ( ۱۳۸۸) - بهترین بازیگر نقش اول مرد در جشنواره فیلم ابوظبی برای فیلم "کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره" (۱۳۸۸) - دیپلم افتخار و جایزه نقدی بخش ویدئو سینما و نگاه نو برای بازی در "دلخون" از بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر (۱۳۸۷)

هنگامه قاضیانی: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم "به همین سادگی" (۱۳۸۶) - سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم "روزهای زندگی" (۱۳۹۰)

میترا حجار: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای "متولد ماه مهر" از هجدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر

رضا عطاران: سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی بخش نگاه نو در سی‌امین جشنواره فیلم فجر برای "خوابم میاد" - تندیس نقش اول مرد در پانزدهمین دوره جشن خانه سینما برای "اسب حیوان نجیبی است"

نورالدین زرین کلک (پدر انیمیشن ایران و رئیس سابق آسیفا): (۱۹۷۱) جایزه برای مدارس انیمیشن فستیوال بین‌المللی فیلم آنسی فرانسه برای فیلم "وظیفه اول" - (۱۹۷۱) جایزه کلوتید کوپی فستیوال ملی فیلم بلژیک برای فیلم "وظیفه اول" - (۱۹۷۵) دیپلم افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم سان فرانسیسکو آمریکا برای فیلم "تداعی" - (۱۹۷۶) جایزه بهترین سناریو فستیوال بین‌المللی فیلم سالونیکی یونان برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) لوح افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم شیکاگو آمریکا برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) جایزه نقره فستیوال بین‌المللی فیلم انیمیشن پرتقال برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) لوح سپاس فستیوال بین‌المللی فیلم قاهره مصر برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) جایزه بهترین سناریو فستیوال بین‌المللی اوبرهاوزن آلمان برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) دیپلم افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم پاریس فرانسه برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۸) دیپلم افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم جیفونی ایتالیا برای فیلم "امیر حمزه دلدار و گور دلگیر" - (۱۳۶۸) جایزه ویژه هیات داوران جشنواره تهران برای فیلم "ابر قدرت‌ها" - (۲۰۰۰) عنوان جواهر قرن بیستم از فستیوال بین‌المللی فیلم آنسی فرانسه برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه"

ابوالفضل عطار: جایزه بهترین فیلم فستیوال بین‌المللی اسکوپیه یوگسلاوی ۱۹۹۰ برای "دوباره بر خاک" - جایزه بهترین فیلم فستیوال بین‌المللی دانوبیاله اتریش ۱۹۹۰ برای "دوباره بر خاک" - جایزه بهترین فیلم فستیوال بین‌المللی ایگوالادا اسپانیا ۱۹۹۱ برای "دوباره بر خاک"

ساره بیات: خرس نقره‌ای بهترین بازیگر زن بطور مشترک با لیلا حاتمی و سارینا فرهادی از جشنواره فیلم برلین (۲۰۱۰) برای "جدایی نادر از سیمین" - دیپلم افتخار بهترین بازیگر مکمل زن از بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر برای "جدایی نادر از سیمین" - جایزه بهترین بازیگر زن نقش مکمل از حلقه منتقدان فیلم لندن ۲۰۱۲ برای "جدایی نادر از سیمین"

جواد اردکانی: سیمرغ بلورین بخش نگاه ملی در سی امین جشنواره فیلم فجر برای "شور شیرین" - سیمرغ بلورین بخش نگاه ملی در بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر برای "به کبودی یاس"

رفیع پیتز: برنده جایزه گران پری در جشنواره فیلم پاریس برای فیلم صنم (۲۰۰۰)

البته اسامی فوق صرفا کسانی هستند که موفق به دریافت جوایز مختلف در جشنواره های مهم داخلی و خارجی شده اند. بسیاری از بازیگران و کارگردانان بزرگ سینمای ایران نیز هستند که هر چند در این لیست قرار نگرفتند، ولی بارها کاندید دریافت جایزه در جشنواره هایی همچون جشنواره فیلم فجر شده اند و به عنوان بزرگان مشهدی سینمای ایران باید از آنها یاد کرد که از آن جمله میتوان افراد زیر را نام برد:

محمد مطیع - مهدی صباغ زاده - محمد الهی - محمد صادقی - انوشیروان ارجمند (متولد زاهدان رشد یافته در جامعه سینما و تئاتر مشهد) - مرحوم امیر قویدل - بهروز شعیبی - فریدون جیرانی (متولد بردسکن و بزرگ شده مشهد) - جواد شمقدری - محمد شیری - ساعد سهیلی - علی خزاعی فر - مهدی صباغی - رضا توکلی - سعید سهیلی (متولد تربت حیدریه و بزرگ شده مشهد) - برزو ارجمند - فلامک جنیدی - شراره دولت آبادی - ماشا الله شاهمرادی زاده - مرحوم رضا سعیدی - محبوبه بیات - دانیال عبادی - علی بکائیان - حسن رضیانی - ابراهیم وحیدزاده - آوانس اوگانیانس (در مورد ایشان به عنوان نخستین کارگردان ایرانی پست جداگانه ای در وبلاگ مندرج است)

44- ببشترین تعداد سالن سینما پس از پایتخت

مشهد با دارا بودن ۲۰ سالن سینما، پس از تهران با ۱۰۲ سالن، بیشترین تعداد سالن سینما را در سطح کشور داراست. پس از مشهد، کرج با ۱۱، اصفهان و تبریز با ۹، شیراز با ۸ و اهواز با ۷ سالن سینما در رده های بعد قرار دارند.

متاسفانه تفاوت این ارقام در مورد پایتخت و سایر شهرها (به نسبت تفاوت جمعیت) بسیار فاحش است که لزوم توجه بیشتر به گسترش سینما در شهرستانها را نشان میدهد.

43- مجلل ترین و بزرگترین سینما قبل از انقلاب 57

سینمای ایران را چه از لحاظ نرم افزاری و چه بلحاظ سخت افزاری می توان به دو دوره قبل و بعد از انقلاب ۵۷ تقسیم بندی کرد. اوج رونق صنعت سینمای ایران را می توان در دهه های ۴۰ و ۵۰ شمسی جستجو کرد. در این سالها گذشته از افزایش روزافزون اقبال عمومی به سینما، ساخت آثار پرفروش سینمایی، ظهور ستارگان سینمایی متعدد و آغاز موج نوی سینمای ایران، سالنهای سینمای متعدد و بزرگی نیز در سراسر کشور ساخته میشد تا پاسخگوی این حجم انبوه تماشاگر باشند که این امر رقابت جدی را در ساخت سالنهای بزرگ و مدرن جهت جذب هر چه بیشتر مخاطب ایجاد می کرد.

در این میان دو ارمنی به نامهای "وارطان پطروسیان" و "ملکن سانطوریان" اقدام به احداث سینمایی بزرگ به نام "دیاموند" در یکی از بهترین خیابانهای مشهد و با ظرفیت ۲۲۰۰ صندلی نمودند. این سینما که عنوان بزرگترین و مجلل ترین سینمای خاورمیانه را از آن خود کرده بود، در اردیبهشت ماه ۱۳۴۷ با اکران فیلم "جایزه بزرگ" افتتاح گردید. این سینمای مجلل با ظرفیت ۲۲۰۰ صندلی زمانی افتتاح شد که بزرگترین سینمای ایران در تهران ۱۸۰۰ صندلی ظرفیت داشت. استفاده از آپارات های ۷۰ میلیمتری پاناویژن و وایداسکرین ساخت کمپانی بویر آلمان به همراه صدای استریو فونیک ۶ باندی، لذت تماشای فیلم های باشکوهی مانند "اسپارتاکوس"، "ده فرمان"، "جنگ و صلح"، "لورنس عربستان"، "بر باد رفته" و "دکتر ژیواگو" را دو چندان می کرد. در کنار این سالن باشکوه، کافه بسیار مجللی نیز از علاقمندان و منتقدان و اهالی هنر و سینما پذیرایی میکرد. سیستم تهویه مطبوع بسیار پیشرفته ساخت کارخانه کورتیس آمریکا که در این سینما بکار گرفته شده بود، تا آن زمان در هیچ سالن دیگری در هیچ کجای کشور استفاده نشده بود. این سینما همچنین مجهز به اکران فیلم های سه بعدی بود.

پس از انقلاب، این سینما مانند بسیاری از سینماهای کشور مدتی تعطیل بود و پس از چند سال با نام جدید "هویزه" و با سه سالن نمایش فعالیت خود را از سر گرفت. این مجموعه هم اکنون پس از بازسازی، بصورت "پردیس سینمایی هویزه" توانسته عنوان قبلی خود را دوباره بدست آورد که در پست قبل بدان پرداخته شد.

42- بزرگترین و مدرنترین پردیس سینمایی کشور

پردیس سینمایی هویزه با ۵ سالن نمایش و آخرین استانداردهای روز دنیا پس از طی دوران ۱۶ ماهه بازسازی شهریورماه ۹۱ افتتاح گردید. بنا به گفته رئیس سازمان سینمایی کشور، این مجموعه بزرگترین و مدرنترین پردیس سینمایی ایران است. این مجموعه دارای ۵ سالن نمایش همگی مجهز به سیستم آپارات دیجیتال ۳۵ میلیمتری و full HD و صدای دالبی ساراند است و یکی از سالن ها نیز دارای امکانات پخش فیلم های سه بعدی است. از دیگر امکانات این پردیس سینمایی می توان مواردی مانند کافه سینما، سینما گالری، ۲ واحد کافی شاپ، کافی نت مجهز و رایگان، پله برقی، سرویسهای بهداشتی، نمازخانه و مدرنترین سیستم های سرمایش و گرمایش و برق اضطراری و اطفای حریق را نام برد. بزرگترین پرده سینمای ایران و نیز بزرگترین تلویزیون شهری سینمایی کشور از دیگر وجوه تمایز این مجموعه است.

در زیر تصاویری از بخش های مختلف این مجموعه را می بینید.

41- نخستین کارگردان و فیلمساز تاریخ سینمای ایران

"آوانس گریگوری اوگانیانس" معروف به "آوانف" در سال ۱۲۷۶ در مشهد بدنیا آمد. در پنج سالگی به همراه پدر به عشق آباد ترکمنستان رفته و پس از پایان تحصیلات در مسکو به مشهد بازگشت. وی در مشهد مدیریت تالار اعتبار السلطنه را به عهده گرفت. نخستین سالن سینمای مشهد تالار اعتبارالسلطنه بود که در سال ۱۲۸۹ افتتاح شد و پس از تبریز و تهران جزو نخستین سالن های سینما در ایران بود. اوگانیانس در سال ۱۳۰۹ نخستین فیلم تاریخ سینمای ایران به نام "آبی و رابی" را ساخت و دومین فیلم ایرانی به نام "حاجی آقا آکتور سینما" نیز دومین اثر سینمایی اوست که در سال ۱۳۱۱ ساخته شد و بدین ترتیب نام خود را به عنوان نخستین کارگردان و فیلمساز تاریخ سینمای ایران جاودانه کرد. وی همچنین نخستین مدرسه آرتیستی سینما در ایران را در سال ۱۳۰۹ و نیز نخستین مدرسه از این نوع را در هند تاسیس کرد. علاوه بر عناوین فوق از وی میتوان به عنوان اولین فیلمنامه نویس اولین تدوینگر و اولین مدرس سینما در تاریخ سینمای ایران نام برد.

40- رکورد جهانی بیشترین حجم بتن ریزی

 

مهندسان ایرانی با بتن ریزی به میزان ۱۵۸۸۸ متر مکعب در طی ۱۸ ساعت در پروژه عظیم "شهر رویایی پدیده" موفق به ثبت رکورد جهانی بیشترین حجم بتن ریزی در زمان معین در کتاب "گینس" شدند. گفتنی است پیشتر این رکورد جهانی متعلق به پروژه "عبدالرح" در کشور امارات با ۱۰۵۰۰ متر مکعب طی ۲۴ ساعت بوده است. همچنین این رکورد در کشور آمریکا ۶۳۷۲ متر مکعب در ۳۰ ساعت و در استرالیا ۲۴۷۲ در ۲۴ ساعت می باشد. گقتني است ركورد بتن ريزي در ايران در پروژه كارون سه، 2630 متر مكعب بود که در ادامه به 3000 متر مكعب در پروژه ساراي مشهد رسيد. بعد از آن دوباره  آن را 300 متر مكعب ارتقا دادند و در پايان 4623 متر مكعب ركوردي بود كه در تهران به عنوان بيشترين حجم بتن ريزي ايران در 23 ساعت و 39 دقيقه به ثبت رسيد. اما آخرین بار این شرکت پدیده بود که با ۸۸۸۸ متر مکعب بتن ریزی در ۱۷ ساعت رکورد شکست و در حقیقت پدیده با ثبت رکورد جدید (۱۵۸۸۸ در ۱۸ ساعت) رکورد قبلی خود (۸۸۸۸) را نیز شکست.

در طی این عملیات عظیم بتن ریزی، ۳۵۰۰ نیروی کارگری، ۲۳۰۰ دستگاه میکسر و ۳۵ دستگاه پمپ بتن فعالیت داشتند.

ثبت این رکورد جهانی حاکی از سرعت زیاد، عظمت پروژه و توان بالای مهندسان ایرانی است.

39- نخستین منطقه نمونه گردشگری سلامت

 

 بیمارستان فوق تخصصی رضوی در زمینی به مساحت 39 هکتار با زیربنای حدود 56000 در 5 طبقه و در سال ۸۴ افتتاح شده است. این بیمارستان دارای عنوان درجه یک عالی و در رده مجهزترین بیمارستان های دنیا است و به زعم بسیاری از پزشکان و کارشناسان حوضه پزشکی ایران و جهان مدرنترین و مجهزترین بیمارستان خاورمیانه است. بیمارستان رضوی تمامی امکانات و بخش های مجهز و پیشرفته مورد نیاز در یک بیمارستان مدرن را داراست و بسیاری از بخش ها مانند مرکز پزشکی هسته ای و آندوسکوپی و کلینیک چکاپ این بیمارستان مجهز ترین بخش از نوع خود در کشور می باشند. همچنین اتاقهای بستری این مجموعه شامل اتاقهای دیپلمات و رویال و سوپر رویال و اتاق های CIP/VIP با خدمات کامل درمانی و پذیرایی و هتلینگ برای بیمار و همراه، و نیز با طراحی دکوراسیون داخلی شیک و زیبا، مجهزترین و لوکس ترین اتاقهای بستری در سطح کشور هستند. هر اتاق داراي يك station پرستاري و نيز امكانات كامل صوتي، تصويري و كامپيوتر شخصي و خط اينترنت مي باشد. كليه اتاق ها به سيستم Nursing call و در صورت لزوم به Monitoring مجهز هستند كه اين امكان را براي بيمار فراهم مي كند تا هر لحظه با پرستار خود در ارتباط باشد. همچنین این بیمارستان برگزار کننده مهم ترین کنفرانس ها و سمپوزیوم های بین المللی در رشته های مختلف پزشکی است که از آن جمله می توان به برگزاری کنگره بین المللی جراحی قلب در سال 2008، 2009 و 2010 میلادی و سه دوره متوالی برگزاری کنفرانس بین المللی گردشگری سلامت کشورهای اسلامی و نیز کنفرانس ها و ورک شاپ های متعدد دیگر اشاره کرد.

بیمارستان فوق تخصصی رضوی دیروز (یکم دی ماه ۹۱) در حاشیه سومین کنفرانس بین المللی گردشگری سلامت کشورهای اسلامی، به عنوان اولین منطقه نمونه ملی گردشگری سلامت کشور انتخاب شد.

در زیر تصاویری از بخش های بستری و لابی این بیمارستان را مشاهده میکنید.

38- نخستین اتوبوس دو طبقه روباز کشور

نخستین اتوبوس دو طبقه روباز گردشگری کشور با ظرفیت 64 صندلی دیروز (۳۰ آذر ۹۱) و در حاشیه ششمین همایش حمل و نقل و ترافیک در مشهد رونمایی شد. این اتوبوس دو طبقه، برای استفاده عموم شهروندان و زائران به منظور بازدید از جاذبه های گردشگری، مذهبی و طبیعی و نیز مراکز تجاری شهر مشهد رونمایی شده است.

گفتنی است استفاده از این نوع اتوبوسها امروزه در بسیاری از شهرهای گردشگری اروپا مانند لندن و پاریس و مسکو و برلین و ... و شهرهایی مانند دبی و کوالالامپور، برای گشت و گذار و مشاهده جاذبه های گردشگری، امری مرسوم و با استقبال زیاد گردشگران مواجه است. قدیمی ترین و معروفترین این نوع اتوبوسها، اتوبوسهای دوطبقه روباز و قرمز رنگی هستند که جهت استفاده گردشگران در خیابانهای لندن تردد می کنند و نمونه ای از آنها را در تصویر زیر مشاهده می کنید.