45- برترینهای مشهدی سینمای ایران

مشهد سینماگران زیادی اعم از کارگردان و بازیگر و فیلمبردار و نویسنده و ... را در خود پرورانده و از زمان ورود صنعت سینما به ایران، یکی از کانونهای مهم پرورش هنرمندان عرصه تئاتر و سینما بوده و هست. در زیر تعدادی از این کارگردان ها و بازیگران مشهدی که در طی سالهای متمادی موفق به کسب جوایز مختلف و معتبر داخلی و خارجی برای بهترین فیلم، بهترین کارگردانی و بهترین بازیگر نقش اول و دوم مرد و زن شده اند، مختصرا و با ذکر نام و جوایز دریافتی معرفی می گردند:

محمد بزرگ نیا: سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی برای فیلم "جنگ نفتکش ها" (جشنواره فجر ۱۳۷۲)

رضا کیانیان: برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش دوم مرد در شانزدهمین جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم "آژانس شیشه‌ای" - برنده سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول مرد در بیستمین جشنواره فیلم فجر برای بازی در فیلم "خانه‌ای روی آب" - برنده تندیس جشن خانه سینما برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در فیلم "خانه‌ای روی آب" - برنده تندیس جشن خانه سینما برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در فیلم "یه بوس کوچولو" - منتخب نویسندگان و منتقدین ماهنامه سینمایی فیلم به عنوان یکی از پنج بازیگر برتر تاریخ سینمای ایران, ۱۳۸۲ - برنده تندیس حافظ برای بهترین بازیگر نقش اول مرد در فیلم "یه بوس کوچولو" - برنده تندیس حافظ برای یک عمر بازی

داریوش ارجمند (البته ایشان متولد شهر بیرجند ولی بزرگ شده و رشد یافته در جامعه سینما و تئاتر مشهد هستند): برنده جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر مرد سال ۱۳۶۵ برای فیلم "ناخدا خورشید" - برنده جایزه سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد سال ۱۳۷۹ برای فیلم "سگ کشی"

حامد بهداد: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش مکمل مرد از بیست نهمین جشنواره فیلم فجر برای فیلم "جرم" (۱۳۸۹) - برنده تندیس بهترین بازیگر مرد جشنواره حافظ برای بازی در فیلم "روز سوم" ( ۱۳۸۸) - بهترین بازیگر نقش اول مرد در جشنواره فیلم ابوظبی برای فیلم "کسی از گربه‌های ایرانی خبر نداره" (۱۳۸۸) - دیپلم افتخار و جایزه نقدی بخش ویدئو سینما و نگاه نو برای بازی در "دلخون" از بیست و هفتمین جشنواره بین‌المللی فیلم فجر (۱۳۸۷)

هنگامه قاضیانی: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم "به همین سادگی" (۱۳۸۶) - سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای فیلم "روزهای زندگی" (۱۳۹۰)

میترا حجار: سیمرغ بلورین بهترین بازیگر نقش اول زن برای "متولد ماه مهر" از هجدهمین دوره جشنواره بین‌المللی فیلم فجر

رضا عطاران: سیمرغ بلورین بهترین کارگردانی بخش نگاه نو در سی‌امین جشنواره فیلم فجر برای "خوابم میاد" - تندیس نقش اول مرد در پانزدهمین دوره جشن خانه سینما برای "اسب حیوان نجیبی است"

نورالدین زرین کلک (پدر انیمیشن ایران و رئیس سابق آسیفا): (۱۹۷۱) جایزه برای مدارس انیمیشن فستیوال بین‌المللی فیلم آنسی فرانسه برای فیلم "وظیفه اول" - (۱۹۷۱) جایزه کلوتید کوپی فستیوال ملی فیلم بلژیک برای فیلم "وظیفه اول" - (۱۹۷۵) دیپلم افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم سان فرانسیسکو آمریکا برای فیلم "تداعی" - (۱۹۷۶) جایزه بهترین سناریو فستیوال بین‌المللی فیلم سالونیکی یونان برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) لوح افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم شیکاگو آمریکا برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) جایزه نقره فستیوال بین‌المللی فیلم انیمیشن پرتقال برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) لوح سپاس فستیوال بین‌المللی فیلم قاهره مصر برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) جایزه بهترین سناریو فستیوال بین‌المللی اوبرهاوزن آلمان برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۶) دیپلم افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم پاریس فرانسه برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه" - (۱۹۷۸) دیپلم افتخار فستیوال بین‌المللی فیلم جیفونی ایتالیا برای فیلم "امیر حمزه دلدار و گور دلگیر" - (۱۳۶۸) جایزه ویژه هیات داوران جشنواره تهران برای فیلم "ابر قدرت‌ها" - (۲۰۰۰) عنوان جواهر قرن بیستم از فستیوال بین‌المللی فیلم آنسی فرانسه برای فیلم "دنیای دیوانه دیوانه دیوانه"

ابوالفضل عطار: جایزه بهترین فیلم فستیوال بین‌المللی اسکوپیه یوگسلاوی ۱۹۹۰ برای "دوباره بر خاک" - جایزه بهترین فیلم فستیوال بین‌المللی دانوبیاله اتریش ۱۹۹۰ برای "دوباره بر خاک" - جایزه بهترین فیلم فستیوال بین‌المللی ایگوالادا اسپانیا ۱۹۹۱ برای "دوباره بر خاک"

ساره بیات: خرس نقره‌ای بهترین بازیگر زن بطور مشترک با لیلا حاتمی و سارینا فرهادی از جشنواره فیلم برلین (۲۰۱۰) برای "جدایی نادر از سیمین" - دیپلم افتخار بهترین بازیگر مکمل زن از بیست و نهمین جشنواره فیلم فجر برای "جدایی نادر از سیمین" - جایزه بهترین بازیگر زن نقش مکمل از حلقه منتقدان فیلم لندن ۲۰۱۲ برای "جدایی نادر از سیمین"

جواد اردکانی: سیمرغ بلورین بخش نگاه ملی در سی امین جشنواره فیلم فجر برای "شور شیرین" - سیمرغ بلورین بخش نگاه ملی در بیست و هفتمین جشنواره فیلم فجر برای "به کبودی یاس"

رفیع پیتز: برنده جایزه گران پری در جشنواره فیلم پاریس برای فیلم صنم (۲۰۰۰)

البته اسامی فوق صرفا کسانی هستند که موفق به دریافت جوایز مختلف در جشنواره های مهم داخلی و خارجی شده اند. بسیاری از بازیگران و کارگردانان بزرگ سینمای ایران نیز هستند که هر چند در این لیست قرار نگرفتند، ولی بارها کاندید دریافت جایزه در جشنواره هایی همچون جشنواره فیلم فجر شده اند و به عنوان بزرگان مشهدی سینمای ایران باید از آنها یاد کرد که از آن جمله میتوان افراد زیر را نام برد:

محمد مطیع - مهدی صباغ زاده - محمد الهی - محمد صادقی - انوشیروان ارجمند (متولد زاهدان رشد یافته در جامعه سینما و تئاتر مشهد) - مرحوم امیر قویدل - بهروز شعیبی - فریدون جیرانی (متولد بردسکن و بزرگ شده مشهد) - جواد شمقدری - محمد شیری - ساعد سهیلی - علی خزاعی فر - مهدی صباغی - رضا توکلی - سعید سهیلی (متولد تربت حیدریه و بزرگ شده مشهد) - برزو ارجمند - فلامک جنیدی - شراره دولت آبادی - ماشا الله شاهمرادی زاده - مرحوم رضا سعیدی - محبوبه بیات - دانیال عبادی - علی بکائیان - حسن رضیانی - ابراهیم وحیدزاده - آوانس اوگانیانس (در مورد ایشان به عنوان نخستین کارگردان ایرانی پست جداگانه ای در وبلاگ مندرج است)

44- ببشترین تعداد سالن سینما پس از پایتخت

مشهد با دارا بودن ۲۰ سالن سینما، پس از تهران با ۱۰۲ سالن، بیشترین تعداد سالن سینما را در سطح کشور داراست. پس از مشهد، کرج با ۱۱، اصفهان و تبریز با ۹، شیراز با ۸ و اهواز با ۷ سالن سینما در رده های بعد قرار دارند.

متاسفانه تفاوت این ارقام در مورد پایتخت و سایر شهرها (به نسبت تفاوت جمعیت) بسیار فاحش است که لزوم توجه بیشتر به گسترش سینما در شهرستانها را نشان میدهد.

43- مجلل ترین و بزرگترین سینما قبل از انقلاب 57

سینمای ایران را چه از لحاظ نرم افزاری و چه بلحاظ سخت افزاری می توان به دو دوره قبل و بعد از انقلاب ۵۷ تقسیم بندی کرد. اوج رونق صنعت سینمای ایران را می توان در دهه های ۴۰ و ۵۰ شمسی جستجو کرد. در این سالها گذشته از افزایش روزافزون اقبال عمومی به سینما، ساخت آثار پرفروش سینمایی، ظهور ستارگان سینمایی متعدد و آغاز موج نوی سینمای ایران، سالنهای سینمای متعدد و بزرگی نیز در سراسر کشور ساخته میشد تا پاسخگوی این حجم انبوه تماشاگر باشند که این امر رقابت جدی را در ساخت سالنهای بزرگ و مدرن جهت جذب هر چه بیشتر مخاطب ایجاد می کرد.

در این میان دو ارمنی به نامهای "وارطان پطروسیان" و "ملکن سانطوریان" اقدام به احداث سینمایی بزرگ به نام "دیاموند" در یکی از بهترین خیابانهای مشهد و با ظرفیت ۲۲۰۰ صندلی نمودند. این سینما که عنوان بزرگترین و مجلل ترین سینمای خاورمیانه را از آن خود کرده بود، در اردیبهشت ماه ۱۳۴۷ با اکران فیلم "جایزه بزرگ" افتتاح گردید. این سینمای مجلل با ظرفیت ۲۲۰۰ صندلی زمانی افتتاح شد که بزرگترین سینمای ایران در تهران ۱۸۰۰ صندلی ظرفیت داشت. استفاده از آپارات های ۷۰ میلیمتری پاناویژن و وایداسکرین ساخت کمپانی بویر آلمان به همراه صدای استریو فونیک ۶ باندی، لذت تماشای فیلم های باشکوهی مانند "اسپارتاکوس"، "ده فرمان"، "جنگ و صلح"، "لورنس عربستان"، "بر باد رفته" و "دکتر ژیواگو" را دو چندان می کرد. در کنار این سالن باشکوه، کافه بسیار مجللی نیز از علاقمندان و منتقدان و اهالی هنر و سینما پذیرایی میکرد. سیستم تهویه مطبوع بسیار پیشرفته ساخت کارخانه کورتیس آمریکا که در این سینما بکار گرفته شده بود، تا آن زمان در هیچ سالن دیگری در هیچ کجای کشور استفاده نشده بود. این سینما همچنین مجهز به اکران فیلم های سه بعدی بود.

پس از انقلاب، این سینما مانند بسیاری از سینماهای کشور مدتی تعطیل بود و پس از چند سال با نام جدید "هویزه" و با سه سالن نمایش فعالیت خود را از سر گرفت. این مجموعه هم اکنون پس از بازسازی، بصورت "پردیس سینمایی هویزه" توانسته عنوان قبلی خود را دوباره بدست آورد که در پست قبل بدان پرداخته شد.

42- بزرگترین و مدرنترین پردیس سینمایی کشور

پردیس سینمایی هویزه با ۵ سالن نمایش و آخرین استانداردهای روز دنیا پس از طی دوران ۱۶ ماهه بازسازی شهریورماه ۹۱ افتتاح گردید. بنا به گفته رئیس سازمان سینمایی کشور، این مجموعه بزرگترین و مدرنترین پردیس سینمایی ایران است. این مجموعه دارای ۵ سالن نمایش همگی مجهز به سیستم آپارات دیجیتال ۳۵ میلیمتری و full HD و صدای دالبی ساراند است و یکی از سالن ها نیز دارای امکانات پخش فیلم های سه بعدی است. از دیگر امکانات این پردیس سینمایی می توان مواردی مانند کافه سینما، سینما گالری، ۲ واحد کافی شاپ، کافی نت مجهز و رایگان، پله برقی، سرویسهای بهداشتی، نمازخانه و مدرنترین سیستم های سرمایش و گرمایش و برق اضطراری و اطفای حریق را نام برد. بزرگترین پرده سینمای ایران و نیز بزرگترین تلویزیون شهری سینمایی کشور از دیگر وجوه تمایز این مجموعه است.

در زیر تصاویری از بخش های مختلف این مجموعه را می بینید.

41- نخستین کارگردان و فیلمساز تاریخ سینمای ایران

"آوانس گریگوری اوگانیانس" معروف به "آوانف" در سال ۱۲۷۶ در مشهد بدنیا آمد. در پنج سالگی به همراه پدر به عشق آباد ترکمنستان رفته و پس از پایان تحصیلات در مسکو به مشهد بازگشت. وی در مشهد مدیریت تالار اعتبار السلطنه را به عهده گرفت. نخستین سالن سینمای مشهد تالار اعتبارالسلطنه بود که در سال ۱۲۸۹ افتتاح شد و پس از تبریز و تهران جزو نخستین سالن های سینما در ایران بود. اوگانیانس در سال ۱۳۰۹ نخستین فیلم تاریخ سینمای ایران به نام "آبی و رابی" را ساخت و دومین فیلم ایرانی به نام "حاجی آقا آکتور سینما" نیز دومین اثر سینمایی اوست که در سال ۱۳۱۱ ساخته شد و بدین ترتیب نام خود را به عنوان نخستین کارگردان و فیلمساز تاریخ سینمای ایران جاودانه کرد. وی همچنین نخستین مدرسه آرتیستی سینما در ایران را در سال ۱۳۰۹ و نیز نخستین مدرسه از این نوع را در هند تاسیس کرد. علاوه بر عناوین فوق از وی میتوان به عنوان اولین فیلمنامه نویس اولین تدوینگر و اولین مدرس سینما در تاریخ سینمای ایران نام برد.