77- قدیمی ترین روزنامه محلی کشور

روزنامه خراسان، با حدود ۶۳ سال سابقه انتشار، قديمي‌ترين روزنامه محلي ايران است كه اكنون به صورت سراسري منتشر مي‌شود و از این حیث نیز خراسان و قدس که هر دو متعلق به شهر مشهد هستند، تنها روزنامه های محلی کشورند که بصورت سراسری انتشار می یابند. اولين شماره روزنامه خراسان در تاريخ 1/4/1328 منتشر شده است. روزنامه خراسان به صاحب امتیازی "محمدصادق تهرانیان" زمانی پا به عرصه مطبوعات استان خراسان گذاشت که حوادث پس از شهریور ۱۳۲۰ و نهضت ملی شدن صنعت نفت، تاریخ ایران را متحول کرده بود و به همین دلیل خراسان در کنار روزنامه های سراسری کیهان و اطلاعات، یکی از پربارترین و قوی ترین روزنامه های شهرستان لقب گرفته بود که با تلاش شبانه روزی مدیران و پرسنل وقت در طبع و توزیع سریع و به موقع اخبار و حوادث روز اقدام می کرد. نخستین شماره خراسان با ابتدایی ترین دستگاه ها و امکانات چاپی ازجمله چاپ سربی و انترتایپ های دستی و در فضای نامناسب اتاق ها و با شعار "برادر جان خراسان است این جا / سخن گفتن نه آسان است این جا" به تاریخ یکم تیرماه یک هزار و سیصد و بیست و هشت شمسی پا به عرصه مطبوعاتی کشور گذاشت. خط مشي اصلي روزنامه، "فرهنگي، اجتماعي، سياسي، خبري" بوده و صبحها منتشر مي‌شود. صاحب امتياز این روزنامه، موسسه فرهنگي و هنري خراسان مي‌باشد. روزنامه خراسان از تاريخ 5/11/77 داراي چاپ همزمان در مشهد و تهران بوده و به مدرنترين سيستمهاي رايانه‌اي، ماهواره‌اي و تجهيزات پيش از چاپ و چاپ مجهز است. این روزنامه در 20 صفحه تمام رنگي و بصورت سراسري، 8 صفحه ويژه خراسان رضوي، 8 صفحه ويژه خراسان شمالي، 8 صفحه ويژه خراسان جنوبي و 32 صفحه نيازمنديها در استان هاي خراسان رضوي، شمالي و جنوبي منتشر مي شود. همچنین ویژه نامه جیم با موضوع مطالب، گزارش ها، طنز، کاریکاتور و ... برای گروه سنی جوانان در روزهای پنجشنبه هر هفته و نیز ویژه نامه بایت با موضوع الکترونیک و رایانه و فناوری اطلاعات در روزهای چهارشنبه هر هفته به همراه روزنامه و بصورت ضمیمه منتشر میشوند. لازم بذکر است که دیگر روزنامه محلی مشهد، روزنامه شهرآرا با موضوع مسایل شهر مشهد و با صاحب امتیازی شهرداری مشهد است که پرتیراژترین و تخصصی ترین روزنامه شهری در کشور است.

59- منحصربفردترین موزه جهان

رييس آکادمي مطالعات ايراني لندن گفت: موزه‌هاي آستان قدس رضوي به لحاظ ارتباط با يک مکان و مقام مقدس و قدسي بودن آن در جهان بي نظير است. سيد سلمان صفوي در حاشيه بازديد از مجموعه موزه هاي آستان قدس رضوي افزود: موزه‌ها معمولا در حوزه‌هاي خاصي فعاليت دارند، اما آنچه اين موزه را متمايز مي‌کند، گستردگي اشياي تاريخي آن و ارتباط معنايي اشيا با يک محيط مذهبي است.

صفوي با اشاره به گستردگي موزه آستان قدس رضوي گفت: تا كنون مكان‌هاي مذهبي و ديني متعددي را در كشورهاي مختلف ديده‌ام، اما اشيايي كه در موزه آستان قدس رضوي وجود دارد، در دنيا بي‌نظير است، به‌خصوص قرآن‌هاي منسوب به دست‌خط ائمه معصومين (عليهم‌السلام) و فرش‌هاي نفيسي كه معرف قدمت، هنر و فرهنگ مردم ايران هستند.

گفتنی است موزه آستان قدس رضوی در سال 1324 در ساختمانی به مساحت 1024 متر مربع در صحن امام خمینی بنا شد. این موزه به مدت 40 سال تنها موزه آستان قدس رضوی بود، اما امروزه این مجموعه عظیم بعنوان یکی از بزرگترین موزه های ایران و خاورمیانه شامل ۱۲ گنجینه جداگانه است که شامل موزه قرآن و نفایس، موزه فرش، موزه هدایای رهبری، موزه تاریخ مشهد، موزه سکه و مدال، موزه ظروف، موزه تمبر و اسکناس، موزه سلاح، موزه ابزار نجوم و ساعت، موزه صدف و حلزون، موزه فرشچیان و موزه نقاشی است.

این مجموعه با دارا بودن حجم زیادی از آثار اهدایی و وقفی، بزرگترین موزه وقفی جهان است. همچنین موزه و گنجینه فرش این مجموعه، بزرگترين و مجهزترين موزه فرش در ايران است و بزرگ‌ترين گنجينه قرآنی جهان اسلام از قرن اول تا عصر حاضر نیز با بيش از 16 هزار و 500 نسخه قرآن در موزه قرآن این مجموعه نگهداری میشود. در مورد سایر ترین های منحصر بفرد این مجموعه در پست های آینده صحبت خواهد شد.

57- متنوعترین مجموعه معماری ایران بلحاظ عناصر معماری و تزئینی، سبک های معماری و دوره های تاریخی

تصویر بالا: صحن عتیق یا انقلاب که در دوره های تیموری و صفوی احداث گردید. این مجموعه شامل المانهای مختلفی است که تعدادی از آنها مانند گنبد و گلدسته و ایوان طلا و سقاخانه اسماعیل طلایی و ایوان ساعت در تصویر مشخص است. نقاره خانه و پنجره فولاد و گنبد الله وردیخان از دیگر آثار معماری این صحن است.

مجموعه عظیم آستان قدس رضوی شامل روضه منوره، مساجد، مدارس، رواقها، صحنها، کتابخانه ها، موزه ها و ... متنوعترین مجموعه معماری ایرانی هم بلحاظ عناصر و آرایه های معماری و تزئینی و هم بلحاظ دوره های تاریخی و سبک های معماری بکار گرفته شده در ساختمان بخش های مختلف این مجموعه است. در اين پست، اين تنوع معماري را از دو منظر فوق و بصورت جداگانه بررسي ميكنيم:

۱- عناصر معماري و تزئيني: مجموعه آستان قدس رضوي بلحاظ كاربري هاي مختلف، تنوع گسترده اي داشته و شامل فضاي زيارتي و آرامگاهي، مسجد، مدرسه، رواق، صحن، سقاخانه، كتابخانه، فضاي موزه اي و نمايشگاهي، زائرسرا و مهمانسرا است. همچنين از منظر عناصر سازه اي معماري ايراني نيز تنوع چشمگيري دارد كه شامل استفاده از ايوان، گنبد، مناره، كاسه، صفه، شاه نشين، سرداب، صحن و حوض، شيوه هاي چهار ايواني و دو ايواني، شبستان ستوندار، غلام گردش، كاربندي و ... مي گردد. عناصر تزئيني بكار گرفته شده در اين مجموعه نيز بيشترين تنوع را در زيباترين صورت خود دارند و شامل هنرهايي مانند كاشي معرق، كاشي هفت رنگ، كاشي سنجري، كاشي نگين، كاشي مشبك، كاشي مينايي، كاشي معقلي، گچبري، نقاشي، مقرنس كاري، رسمي بندي، طلاكاري، منبت كاري، معرق چوبي، مشبك چوبي، سنگ تراشي، مشبک سنگی، آينه كاري، آجركاري، كتيبه نويسي، ميناكاري، قلم زني، خوشنويسي، خاتم كاري، فرش ایرانی، مينياتور، تذهيب، شيشه رنگي و ... است.

تصویر بالا: در این تصویر تعدادی از هنرهای تزئینی حرم مطهر مانند کاشی سنجری و کاشی معرق و نیز سنگ تراشی و قلمزنی قابل مشاهده است.

۲- سبک های معماری و دوره های تاریخی: حرم مطهر امام رضا (ع) از زمان شهادت ایشان تا امروز مورد توجه شیعیان آن حضرت و حتی حکومتهای وقت بوده است. طبق روایات تاریخی، مدفن آن حضرت در کنار مقبره هارون الرشید و درون یکی از تالارهای کاخ حمید بن قحطبه طایی (والی خراسان) در توس بوده است. بنا به قول بسیاری از مورخین، بنای این کاخ قبل از اسلام آتشکده ای بوده که پس از فتح توس توسط مسلمانان به مقر فرماندهی منطقه تبدیل شده است. بر این اساس، نخستین بنا و قبه ساخته شده بر مدفن حضرت رضا (ع)، توسط مامون عباسی و بصورت چهاردیواری ساده و نسبتا کم ارتفاع با گنبد کم خیزی بوده است. از آن پس، مردمان دوره های مختلف تاریخی، از سامانیان تا به امروز، نسبت به عمران این بارگاه توجه و اهتمام ویژه ای داشته و یادگاران متعددی در کلیه سبکهای مختلف معماری ایران پس از اسلام از خود به جای گذاشته اند. این سبک ها از قرون اولیه اسلامی و بصورت سبک خراسانی آغاز و پس از آن با شیوه های رازی، آذری و اصفهانی ادامه یافت. سیر تاریخی معماری حرم مطهر رضوی را می توان بصورت زیر تقسیم یندی و بررسی کرد:

الف- دوره سامانی: به روایت تاریخ، بوبکر شهمرد، از پیشکاران نوح بن منصور سامانی، و نیز محمد بن عبد الرزاق طوسی و امیر محمدیه، از امرای عهد سامانی، در دوران امارتشان نسبت به مرقد مطهر حضرت کمال ارادت و توجه را داشتند و تزییناتی در حرم به وجود آوردند.

ب- دوره دیلمیان: در اوایل قرن چهارم هـ.ق به دستور عضد الدوله دیلمی، مرقد منور حضرت به سبک آن زمان تعمیر و تزیین شد.

ج- دوره غزنویان: سلطان محمود غزنوی از نو بنایی زیبا بر مزار آن حضرت بنا کرد و مسجد بالاسر نیز یادگار همین دوران است. بنا به قولی مناره کنار گنبد نیز در همین دوران بنا گردید.

د- دوره سلجوقی: گنبد اصلی بر فراز مدفن حضرت که تا به امروز نیز باقی است، در این دوره ساخته شد. امیر عماد الدوله در دوره سلجوقی و در اوایل قرن ششم هـ.ق حرم را مرمت کرد. شرف الدین ابو طاهر قمی، وزیر سلطان سنجر، گنبد را بر فراز بقعه بنا نهاد و ترکان زمرد سلجوقی هم ازاره حرم مطهر را با کاشی‌‌های نفیس سنجری به تاریخ اثنی عشر و خمس مائه (512) آراستند.

ه- دوره خوارزمشاهیان: در دوره خوارزمشاهیان، کاشی‌کاری در حرم رنگ و بوی بیشتری یافت. در اوایل قرن هفتم هـ.ق بار دیگر ازاره حرم مطهر با کاشی‌‌های ممتاز معروف به کاشی سنجری تزیین شد. اکنون این کاشی‌‌ها با تاریخ اثنی عشر و ست مائه (612) در حرم موجود است. به علاوه در این دوره، اطراف در پیش روی مبارک، در ضلع شمالی رواق دار الحفاظ، با کتیبه‌ای از کاشی چینی مانند ممتاز تزیین شد. در این کتیبه به خط ثلث برجسته، نام و نسب حضرت امام رضا (علیه السلام) تا حضرت امیرالمؤمنین (علیه السلام) مکتوب شده ‌است.

و- دوره ایلخانان مغول: در این دوران و پس از خرابیهایی که پس از حمله مغول بر این مجموعه وارد آمد، بارگاه حضرت رضا (ع) توسط الجایتو (ایلخان شیعه مغول) بازسازی گردید. درب چوبی دارالسیاده، شاهکار هنری دوره ایلخانان مغول به عنوان قدیمی‌ترین درب چوبی حرم مطهر با هفت قرن قدمت که در گنجینه تاریخ مشهد موزه آستان قدس موجود است، یکی از یادگاران باقی مانده از این دوره است.

ز- دوره تیموری: عهد تیموری، دوران پربار و با شکوهی از نظر معماری حرم به شمار می‌رود. گوهرشاد خاتون، همسر شاهرخ بن امیر تیمور گورکانی، بانی معروف مسجد گوهرشاد، در این دوره زندگی می‌کرد. از آثار مهم این دوره، بنای باشکوه مسجد گوهرشاد در جنوب حرم مطهر و دو رواق تاریخی دار الحفاظ و دار السیاده است. مدرسه پریزاد، مدرسه دو در و مدرسه سابق بالاسر که متصل به ضلع غربی دار السیاده بود و اکنون جزء رواق دار الولایه است هم به این دوره مربوط می‌شود. همه این بناها مربوط به دوران حکومت همسر گوهرشاد خاتون یعنی شاهرخ تیموری است. از آثار دیگر عهد تیموری، ضلع جنوبی صحن انقلاب (صحن عتیق یا صحن تیموری) است که به همت امیر علیشیر نوایی، وزیر سلطان حسین بایقرا (آخرین امیر تیموری) بین سال‌‌های 8۷5 تا 8۸5 هـ.ق ساخته شد. ایوان جنوبی صحن که به ایوان طلا معروف است، توسط وی ساخته شد که در دوره های بعد طلاکاری گردید.

تصویر بالا: مسجد گوهرشاد یادگار باشکوه دوره تیموری

ح- دوره صفوی: دوران صفویه نیز دوران مهمی در تاریخ معماری حرم به شمار می‌رود. طلاکاری گنبد و گلدسته، ساخت اولین ضریح مرقد منور، رواق‌‌های توحیدخانه، گنبد الله وردی‌خان و گنبد حاتم خانی، همه مربوط به این دوره است. شاه طهماسب، شاه عباس و شاه سلیمان صفوی، از جمله شاهانی بودند که در این دوره با اقدامات اساسی خود، نامشان را در تاریخ معماری حرم ثبت کردند. شاه طهماسب صفوی در سال 932 هـ.ق برای اولین بار گنبد را به طلا آراسته کرد و اقدام به تهیه اولین ضریح مرقد منور به سال 957 هـ.ق کرد. علاوه بر این، ایوان امیر علیشیر و گلدسته کنار گنبد را هم طلاکاری کرد. در زمان شاه عباس، صحن انقلاب وسعت یافت و اضلاع شرقی و شمالی و غربی آن با ایوان‌‌ها و حجره‌‌ها ساخته شد و شاه عباس دوم اقدام به تعمیر و کاشی‌کاری آن کرد. در سال 997 هـ.ق که عبد المؤمن خان ازبک اقدام به غارت اموال آستان قدس رضوی و طلاهای گنبد کرد، شاه عباس اول در سفری که به مشهد آمد، مجدداً گنبد را طلاکاری کرد. این کار در سال 1016 هـ.ق پایان یافت. علیرضا عباسی این جریان، یعنی آمدن شاه عباس و طلاکاری گنبد را با خط ثلث در کتیبه کمربندی گنبد خطاطی کرده است. شاه سلیمان صفوی هم به تعمیر رواق دار السیاده و طلاکاری مجدد گنبد که در اثر زلزله سال 1084 هـ.ق آسیب دیده و فرو ریخته بود، اقدام کرد. طلاکاری مجدد گنبد در عهد شاه سلیمان، بر چهار ترنج ساقه گنبد به خط محمدرضا امامی کتیبه شده است. مدرسه میرزا جعفر و بنای آرامگاه پیرپالان دوز نیز از دیگر آثار دوره صفوی است.

تصویر بالا: گنبد الله وردیخان یادگار دوره صفوی

ط- دوره افشاریه: بنای گلدسته ضلع شمالی صحن عتیق (صحن انقلاب)، طلاکاری مجدد ایوان امیر علیشیر و گلدسته بالای آن و سنگاب سقاخانه اسماعیل طلایی، همه مربوط به این دوره هستند.

ی- دوره قاجار: دوره قاجاریه هم از نظر معماری، دوران مهمی در تاریخ حرم به شمار می‌رود. بنای صحن آزادی مربوط به این دوره است. در این عهد، ایوان غربی صحن آزادی به طلا آراسته و به ایوان ناصری معروف شد. در همین دوران، کاشی‌کاری و تزیینات صحن آزادی انجام شد. علاوه بر این، در سال 1275 هـ.ق قائم مقام نوری اقدام به آینه‌کاری روضه منوره کرد و در همین دوره بود که رواق‌‌های توحید خانه، دار الحفاظ و دار السیاده آینه‌کاری شد. نصب نخستین کارخانه برق و سیستم روشنایی حرم مطهر نیز در این دوران و توسط مظفرالدین شاه در سال ۱۲۷۹ شمسی صورت گرفت. همچنین ناصرالدین شاه قاجار ساعتی را از منچستر انگلستان خریداری و بالای ایوان غربی صحن عتیق نصب نمود که بعدها به بالای ایوان جنوبی صحن آزادی منتقل گردید. ساعت کنونی صحن انقلاب سالها بعد و در دوره پهلوی از هامبورگ آلمان خریداری و نصب گردید.

تصویر بالا: آینه کاری رواق دارالحفاظ (کتیبه خوارزمشاهی پیرامون در طلایی رنگ پیش رو در تصویر مشخص است)

ک- دوره پهلوی: نخستین طرح توسعه حرم رضوی مربوط به این دوره است. همچنین صحن پهلوی (صحن موزه) که پس از انقلاب به امام خمینی تغییر نام یافت در این دوره بنا گردید.

تصویر بالا: محدوده حرم مطهر در زمان پهلوی دوم

ل- دوره جمهوری اسلامی: بیشترین اقدامات عمرانی در تاریخ مجموعه آستان قدس رضوی در این دوره صورت گرفته است. در این دوره زیربنای کل مجموعه تا یک میلیون متر مربع افزایش یافته و بخش هایی مانند صحن جامع رضوی، صحن جمهوری اسلامی، صحن قدس، صحن های کوثر و هدایت و غدیر و نیز رواق هایی مانند امام خمینی و دارالحجه و ... در این دوران ساخته شده اند.

تصویر بالا: نمایی از محدوده کنونی حرم مطهر

53- منحصر بفرد ترین غذای ایرانی!

"هرکاره" نام ظرف سنگی مخصوصی است که از قدیم الایام به منظور پخت غذا در منطقه توس (مشهد) و از کوههای گرانیتی (و سرپانتین) جنوب این منطقه مانند "کوهسنگی" و کوههای "خلج" تراشیده میشده است. طبخ غذا در این ظروف سنگی، طعم آن را بسیار لذیذ و گوارا می نماید. امروزه از "هرکاره" بیشتر برای پخت آبگوشت (دیزی) استفاده میشود که در منوی اغلب رستورانهای سنتی و ایرانی مشهد به نام "دیزی سنگی" موجود بوده و غذایی بسیار لذیذ است. این ظروف سنگی همچنین به عنوان سوغات مشهد در بیشتر فروشگاه های عرضه سوغات و صنایع دستی این شهر (بخصوص فروشگاههای اطراف پارک کوهسنگی) عرضه میشود. سنگتراشی در گذشته یکی از مشاغل عمده در شهر مشهد بوده و راسته ای به نام بازار سنگ تراشها را در بافت قدیم مشهد بخود اختصاص داده بوده است. استفاده از "هرکاره" علاوه بر بهتر شدن طعم و کیفیت غذا، به دلیل جنس خاص سنگ آن، مواد معدنی مفید برای بدن انسان را تامین کرده و نیز به سریع و سالم پخته شدن غذا کمک میکند.

"هرکاره" واژه ای کهن در منطقه توس است، بطوری که حکیم ابوالقاسم فردوسی نیز در شاهنامه بارها از این واژه استفاده کرده است: "به هرکاره چون شیربا پخته شد / زن و مرد زان کار پردخته شد" و یا "بيامد زن از خانه با شوي گفت / که هرکاره و آتش آر از نهفت" و یا "کنون تا بدوشم ازين گاو شير / تو اين کار هرکاره آسان مگير"

گذشته از این در روایت است که حضرت رضا (ع) هنگامی که به کوهی در سناباد (کوهسنگی یا خلج) رسیدند، توقف فرموده و این ظروف سنگی را با دعای خود متبرک فرمودند:

شیخ صدوق از قول اباصلت هروی نقل كرده است كه "فلمّا دخل سناباد استند إلى الجبل ..." كه ترجمه فارسی آن چنین است: هنگامی که حضرت امام رضا علیه السلام به سناباد وارد شدند، به کناره‌ی کوهی نزديك سناباد که از سنگش دیگ و دیگچه‌‌های سنگی درست می‌کنند رسیدیم، امام به تخته سنگي از كوه تکیه زدند و و رو به آسمان فرمودند:

"خداوندا! مردم را از این کوه سود برسان و غذاهايي را كه مردم در دیگ ها و ظرف‌های سنگی این کوه می‌پزند، برکت عطا فرما."

سپس دستور دادند دیگچه‌هایی از همان سنگ برایشان بیاورند و فرمودند: "غذای مرا در هیچ ظرفی نپزید، مگر در همین ظرف‌های سنگی."

بدین لحاظ و به سبب دعای خیر حضرت رضا (ع)، غذاهای طبخ شده در "هرکاره" و من جمله "دیزی سنگی" معروف مشهد را می توان منحصر بفردترین غذای ایرانی دانست که مورد عنایت آن حضرت قرار گرفته است.

41- نخستین کارگردان و فیلمساز تاریخ سینمای ایران

"آوانس گریگوری اوگانیانس" معروف به "آوانف" در سال ۱۲۷۶ در مشهد بدنیا آمد. در پنج سالگی به همراه پدر به عشق آباد ترکمنستان رفته و پس از پایان تحصیلات در مسکو به مشهد بازگشت. وی در مشهد مدیریت تالار اعتبار السلطنه را به عهده گرفت. نخستین سالن سینمای مشهد تالار اعتبارالسلطنه بود که در سال ۱۲۸۹ افتتاح شد و پس از تبریز و تهران جزو نخستین سالن های سینما در ایران بود. اوگانیانس در سال ۱۳۰۹ نخستین فیلم تاریخ سینمای ایران به نام "آبی و رابی" را ساخت و دومین فیلم ایرانی به نام "حاجی آقا آکتور سینما" نیز دومین اثر سینمایی اوست که در سال ۱۳۱۱ ساخته شد و بدین ترتیب نام خود را به عنوان نخستین کارگردان و فیلمساز تاریخ سینمای ایران جاودانه کرد. وی همچنین نخستین مدرسه آرتیستی سینما در ایران را در سال ۱۳۰۹ و نیز نخستین مدرسه از این نوع را در هند تاسیس کرد. علاوه بر عناوین فوق از وی میتوان به عنوان اولین فیلمنامه نویس اولین تدوینگر و اولین مدرس سینما در تاریخ سینمای ایران نام برد.

بلندترین و قشنگترین شب سال با زیباترین سفره ایرانی

اول از همه: (( یلداتون مبارک ))  دوم اینکه برای این پست شماره نمیذارم! سوم اینکه به مناسبت همین شب یه قطعه شعر نو گفتم به امید اینکه همه ما ایرانیا از همه شهرها قدر هم رو بدونیم و همه مون زیر کرسی ایران و دور سفره فرهنگ ایرانی نه فقط این شب که همه شب و روزامون رو با همدلی و خوشی بگذرونیم:

چله ای دیگر شد

جمع یاران جمع است!

کرسی و منقل و آتش

زیر کرسی گرم است!

گرم اما نه ز گرمی چراغ زیرش

گرم از گرمی جمع یاران

هر کدام از طرفی می آیند

آن یکی از شیراز

وان دگر از مشهد

دیگری از تبریز

اصفهانیمان کو؟

رفته تا سفره ای از جنس قلمکار بیارد شاید

و به دست پر آید!

آری آمد خودش است!

سفره ای در دستش

روی کرسی انداخت

ما همه زل زده بر نقش و نگار سفره!

تا زمانی که کسی جام بلوری آورد

پر عسل بود ولی

صاحبش پنهان بود!

تا صدایی آمد:

"چیلله گئجسی"

آری

اردبیلیمان بود!

هر کدام از طرفی بهر نیاز سفره

تحفه ای آورده

یار شیرازیمان مسقطی آورده

با کمی سرکه و آش سبزی

وان دگر تبریزی پاکتی آورده

و درون پاکت، نوعی از شیرینی

که "نوقا"یش گویند

تازه و شیرین است

مثل تبریزی ها!

آن یکی از مشهد، شله زرد آورده

عطر خوبی دارد

زعفران دارد و هل

به! چه بویی دارد!

پولکی مانده و گز

جایشان بس خالیست!

زیر لب یاری گفت:

اصفهانی اگر از لطف بیارد عالیست!!

و خدا حاجتمان را چه سریع پاسخ گفت!

....

شام امشب چه شود!

کوفته ی تبریزی

اندکی آش دوغ (از دیار سبلان)

قدری آش سبزی (تحفه ای از شیراز)

و کمی دیزی پرچرب، ز نوع سنگی! (تحفه ای از مشهد)

و خورش ماست فراموش مباد! (اصفهان را گویم)

....

آن یکی از مشهد

چند بیتی قصه رستم و سهراب بخواند

یار شیرازیمان

فالی از حافظ زد

جمع یاران جمع است!

زیر کرسی گرم است!!

جایمان هم نرم است!!!

و از این جمع پر از صلح و صفا

چهره سرخ حسود، پر عرق و پر شرم است!!!!

.......

تقدیم به همه شیرازیا و اصفهانیا و تبریزیا و اردبیلیا و مشهدیا و کل هموطنای عزیز (بخصوص آقا دانیال و آقا امین (شیراز) و حسن آقا و آقا مهران (اصفهان) و آقا پویا (تبریز) و آقا فرزاد و سعید آقا (اردبیل) و ۲ تا امیر آقاهای گل (مشهد) و علی آقا (اصفهان) و سعید آقا (تبریز) و آقا ارسلان (تبریز) و خانم اسدی (مشهد) و امیر حسین آقا (مشهد) و مجید آقا (مشهد) و آقا متین و آقا ارشک و آقا معین و حسین آقا (مشهد) و ... و همه دوستانی که ضمن عرض شرمندگی اسمشونو فراموش کردم و باید ببخشن.

و ضمنا اگه جایی ایراد ادبی و وزنی دیدین به بزرگی خودتون ببخشین.

یلدایتان مبارک...

37- بیشترین مفاخر علمی و ادبی تاریخ ایران

 

ایران زمین از دیرباز کانون تولید و نشر علم و عرصه پهناور شعر و ادب در جهان بوده است. در زمانی که اروپا در تاریکی مطلق قرون وسطی فرو رفته بود هر روز چهره تازه ای از علم و ادب در ایران زمین رخ می نمود. جای جای این خاک پرگهر خاستگاه دانشمندان و فلاسفه و شعرا و عرفایی بوده که هر کدام به تنهایی می توانستند افتخار یک کشور باشند. در این میان شهرهایی بودند که شاید سهم بیشتری از زایش و پرورش این بزرگان داشتند. شهرهایی که در داخل مرزهای کنونی ایران واقعند مانند ری زادگاه زکریای رازی و شیخ کلینی، شیراز زادگاه سعدی و حافظ و ملاصدرا، گرگان زادگاه میرداماد و میر فندرسکی و فخرالدین اسعد گرگانی، قم زادگاه شیخ صدوق و ابن بابویه، کاشان شهر غیاث الدین جمشید کاشانی و محتشم کاشانی، تبریز زادگاه شمس تبریزی و خاقانی و صائب تبریزی، نیشابور زادگاه خیام و عطار و ابوسعید ابوالخیر، تربت جام زادگاه ابوالوفای بوزجانی و عبدالرحمان جامی و سبزوار خاستگاه نام آورانی چون بیهقی و عطاملک جوینی و ابن یمین در زمره این شهرها بودند. اما در این میان اگر نگاهی به نام آوران اهل توس بیندازیم خواهیم دید که این شهر زادگاه بیشترین و بزرگترین مفاخر علمی و فرهنگی و ادبی این سرزمین است. بزرگانی مانند حکیم ابوالقاسم فردوسی، خواجه نصیرالدین توسی، خواجه نظام الملک توسی، امام محمد غزالی، احمد غزالی، شیخ توسی، جابربن حیان، اسدی توسی و دقیقی توسی نام هایی هستند که هر کدام در عرصه تاریخ علم و ادب جهان کاملا شناخته شده هستند. البته برخی بزرگان مانند میرداماد نیز هر چند زاده توس نبودند ولی از کودکی در این شهر بزرگ شده و تحصیل کردند. (البته نام میرداماد در زمره بزرگان گرگان ذکر شد)

تمامی بزرگانی که نام برده شدند، نامهایی هستند که در تاریخ دنیا و جهان اسلام کاملا شناخته شده اند که عمدتا در قرون طلایی تاریخ ایران (قبل از قاجار) می زیستند. هر چند ایران زمین مشاهیر بزرگ بسیاری دارد ولی این پست بر روی مشاهیر جهانی متمرکز شده است که نه تنها همه ما بلکه همه مورخان و ادیبان و دانشمندان جهان آنها را بخوبی می شناسند.

35- اولین کارخانه برق ایران

در سال 1279 هجري شمسي و به دستور مظفرالدین شاه قاجار نخستین کارخانه برق ایران با قدرت 12 اسب بخار و ولتاژ 110 ولت توسط حاج محمدباقر ميلاني (معروف به رضايوف) از روسیه به قیمت هشت هزار تومان خريداري و در "بالا خيابان مشهد" نزديك بست عليا در كوچه اي كه در آن زمان به همين مناسبت "كوچه چراغ برق" ناميده شد نصب گردید تا براي روشنايي حرم مطهر حضرت‌ امام رضا (ع) و سایر ساختمانهای مجموعه آستان قدس رضوی و نیز بخشی از بالا خیابان مشهد مورد استفاده قرار گيرد. این کارخانه با سوخت ذغال سنگ كار ميكرد. درسال ۱۲۸۱ موتور برق دیگری توسط حاج امير رضوي به قدرت ۲۵ اسب خریداری و در کنار مولد اولیه نصب گردید. بدین ترتیب مشهد نخستین شهر ایران بود که از تکنولوژی جدید انرژی برق استفاده میکرد. همان زمان چهارچوبه اي در ايوان طلاي صحن عتيق نصب بود كه اين شعر با خط درشت نستعليق بر آن نگاشته و با نور برق که در آن تعبيه شده بود در شبها جلوه خاصي داشت:

شهي كه شمع حريمش فروغ مشعل و ماه        چراغچي سزد او را مظفرالدين شاه

همچنین دومین شهری که اقدام به استفاده از برق نمود شهر تبریز است که این کار توسط قاسم خان والی در سال ۱۲۸۱ برای روشنایی اطراف خیابان مجیدی (مجدالملک) تبریز صورت گرفت. تهران نیز سومین شهری است که در سال ۱۲۸۴ با خرید یک کارخانه برق از آلمان توسط حاج حسین امین الضرب از این انرژی جدید استفاده نمود. از سایر شهرهایی که چندین سال بعد اقدام به تاسیس کارخانه برق کردند میتوان شهرهایی مانند مسجد سلیمان (۱۲۸۷) شیراز (۱۳۰۳) اصفهان (۱۳۰۴) اهواز (۱۳۰۸) و یزد (۱۳۰۹) را نام برد.

9- بزرگترین حماسه سرای جهان

        

حکیم ابوالقاسم فردوسی توسی ( زاده ۳۱۹ شمسی در توس ) بی شک بزرگترین شاعر و سخن سرای پارسی گوی بزرگترین حماسه سرای تاریخ جهان و بلکه به عقیده بسیاری از ادیبان و زبان شناسان جهان بزرگترین سخن سرای همه اعصار و قرون دنیا است. بطوریکه جهانیان ایران را با نام فردوسی میشناسند. پژوهشگران غربی و شرقی بسیاری مانند ژول مول تئودور نولدکه هانری ماسه فریتز ولف هانس هاینریش شدر و حسنین هیکل مصری پژوهش های بسیاری در مورد فردوسی و شاهنامه انجام داده اند و در مدح او سخنان بسیار گفته اند. همچنین مجسمه ای از فردوسی در میدانی به همین نام در رم ایتالیا نصب گردیده است. و نیز می توان از تندیسهای فردوسی در دانشگاه آکسفورد انگلستان شهر فردریش هافن آلمان شهر دوشنبه پایتخت تاجیکستان و شهر سارایه وو پایتخت بوسنی و هرزگوین نام برد. اثر جاودان او شاهنامه بزرگترین و معروفترین اثر ادبی فارسی و بزرگترین رزم نامه تاریخ جهان است.

( عکس از نویسنده وبلاگ )

8- بزرگترین مجموعه معماری اسلامی در دنیا

 

مجموعه حرم مطهر رضوی شامل صحنها و ایوانها و رواق ها و مساجد و مدارس و موزه ها و کتابخانه ها و ... با بیش از یک میلیون متر مربع زیربنا بزرگترین مجموعه معماری اسلامی در جهان است.

لازم به ذکر است زيربناي مسجد‌الحرام ۳۶۶۱۶۸ مترمربع و مسجد النبي (ص)‌ ۴۰۰۳۲۷ متر مربع است.

( اسکای لاین حرم مطهر تهیه شده توسط آلفرد مولون جهانگرد و عکاس آلمانی )

7- نخستین زیستگاه بشری ایران زمین

طی سال های 54-1353 هجری شمسی یک هیات مشترک از دیرین شناسان ایرانی و فرانسوی در بررسی اطراف روستای "آبروان" در فاصله 40 کیلومتری شرق مشهد، موفق به کشف 60 عدد ابزار سنگی ساخته شده از کوارتز که شامل تراشه و ساطور ابزار است گردیدند که قدمت این مجموعه بین هشتصد هزار تا یک میلیون سال برآورد گردیده و متعلق به دوران پارینه سنگی قدیم (Old Paleolithic) بوده و در حقیقت قدیمی ترین نشانه انسان ابزار ساز در ایران و آسیای جنوب غربی است. بعد از این منطقه قدیمی ترین آثار بدست آمده از دوره پارینه سنگی متعلق به دوران میانی بوده و حدود ۱۰۰ هزار سال قدمت دارد و در نواحی غربی و مرکزی مشاهده شده است. بدین ترتیب دشت باستانی توس و حوضه آبریز کشف رود کهن ترین و نخستین زیستگاه بشری در کل فلات ایران و بلکه جنوب غرب قاره کهن آسیاست.